[Contents]
  OPISDESCRIPTION
  OPCJEOPTIONS
  OpisOverview
  Obsługa myszyMouse Support

  KlawiszeKeys
    Klawisze różneMiscellaneous Keys
    Panel KatalogówDirectory Panels
    Linia PowłokiShell Command Line
    Podstawowe klawisze ruchuGeneral Movement Keys
    Linia wejściowa klawiszyInput Line Keys

  Linia menuMenu Bar
    Lewe i prawe menuLeft and Right Menus
      Tryby wyświetlania (Listing modes)Listing Mode...
      Porządek sortowania (Sort order...)Sort Order...
      Filtry (Filter...)Filter...
      Odśwież (Reread)Reread
    Menu plików (File menu)File Menu
      Szybka zmiana katalogów (Quick cd) M-cQuick cd
    Menu komend (Command Menu)Command Menu
      Drzewo katalogów (Directory Tree)Directory Tree
      Znajdź plik (Find File)Find File
      Panel zewnętrznyExternal panelize
      HotlistHotlist
      Edycja rozszerzeń pliów (Extension File Edit)Extension File Edit
      Prace w tle (Background jobs)Background Jobs
      Edycja menu użytkownika (Menu File Edit)Menu File Edit
    Menu opcji (Options Menu)Options Menu
      KonfiguracjaConfiguration
      Wygląd (Layout)Layout
      Potwierdzanie (Confirmation)Confirmation
      Wyświetlanie znaków (Display bits)Display bits
      Nauka klawiszy (Learn keys)Learn keys
      Wirtualny system plików (Virtual FS)Virtual FS
      Zapisz ustawienia (Save Setup)Save Setup

  Wykonywanie poleceń systemu operacyjnego (Executing operating system commands)Executing operating system commands
    Wbudowana komenda cd (The cd internal command)The cd internal command
    Obsługa makr (Macro Substitution)Macro Substitution
    Obsługa podpowłoki (The subshell support)The subshell support
  ChmodChmod
  ChownChown
  Zaawansowane chown (Advanced Chown)Advanced Chown
  Operacje na plikach (File Operations)File Operations
  Maski kopiowania/przenoszenia (Mask Copy/Rename)Mask Copy/Rename
  Wbudowany podgląd plikówInternal File Viewer
  Wbudowany edytor plikówInternal File Editor
  DokańczanieCompletion
  Wirtualny system plików (Virtual File System)Virtual File System
    System plików FTP (FTP File System)FTP File System
    System plików tar (Tar File System)Tar File System
    Transfer plików pomiędzy systemami plików (FIle transfer over SHell filesystem)FIle transfer over SHell filesystem
    Sieciowe systemy plikówNetwork File System
    Odzyskiwanie plikówUndelete File System
  Polskie znakiPolskie znaki
  KoloryColors
  Specjalne ustawieniaSpecial Settings
  Baza danych terminali (Terminal databases)Terminal databases

  PLIKIFILES
  DOSTĘPNOŚĆAVAILABILITY
  ZOBACZ TAKŻESEE ALSO
  AUTORZYAUTHORS
  BŁĘDYBUGS
  TŁUMACZENIETŁUMACZENIE
  LicencjaLicense
  Nieoficjalne tłumaczenie licencjiLicense-pl
  Okna zapytaniaQueryBox
  Jak korzystać z pomocyHow to use help
[DESCRIPTION]
OPIS

Midnight Commander jest przeszukiwarką
katalogów/menedżerem plików dla systemów
Unixopodobnych[OPTIONS]
OPCJE


-a      Wyłącza używanie symboli graficznych przy
        rysowaniu ramek.

-b      Wymusza wyświetlanie czarno-białe.

-c      Wymusza wyświetlanie w kolorze, zobacz sekcję
        Kolory żeby zasięgnąć szerszej informacji.

-C arg  Używane do wybierania innego koloru, który ma
        być obecny w linii poleceń. Format argumentu
        arg jest opisany w sekcji Kolory.

-d      Wyłącza używanie myszy.

-f      Wyświetla wkompilowane ścieżki, w których
        Mindnight Commander szuka swoich plików.

-k      Resetuje "miękkie" klawisze do ich standardowych
        funkcji z termcap/terminfo. Użyteczne tylko przy
        terminalach HP, kiedy klawisze funkcyjne nie
        działają.

-l plik Zachowuje logi z serwerów ftp do pliku plik.

-P      Przy zakończeniu programu, Midnight Commander
        wydrukuje na ekranie katalog, w którym
        pracowaliśmy na końcu; to w połaczeniu z
        funkcją napisaną poniżej pozwoli ci na
        przeglądanie swoich katalogów i automatyczne
        przejście do tego, w którym byłeś ostatnio
        (dziękuję Torbenowi Fjerdingstadowi i Sergeyowi
        za wkład w tę funkcję oraz za kod źródłowy,
        który wprowadzili w życie).
użytkownicy basha i zsh:

mc ()
{
        MC=$HOME/tmp/mc$$-"$RANDOM"
        /usr/bin/mc -P "$@" > "$MC"
        cd "`cat $MC`"
        rm "$MC"
        unset MC;
}

użytkownicy tcsh:
alias mc 'setenv MC `/usr/bin/mc -P !*`; cd $MC; unsetenv MC'
        Wiem, że ta funkcja mogłaby być krótsza dla
        basha i zsh, ale małe cudzysłowy nie
        zaakceptowały by zawieszenia programu
        kombinacją C-z.

-s      Włącza tryb powolnego terminala, w którym
        program nie będzie rysował zbyt
        obciążających znaków graficznych oraz
        wyłączy opcję weryfikacji.

-t      Używane tylko jeśli kod był skompilowany przy
        użyciu Slanga i terminfo: powoduje, że Midnight
        Commander będzie używać zmiennej
        środowiskowej TERMCAP do pokazywania informacji
        terminala, zamiast informacji w systemowej bazie
        typów terminali.

-u      Wyłącza używanie równoległej powłoki (ma
        sens tylko jeśli Midnight Commander był
        kompilowany z obsługą równoległych powłok).

-U      Włącza użycie jednoczesnego inerpretatora
        poleceń (ma sens tylko jeśli Midnight Commander
        był zbudowany z ustawieniem powłoki w tle jako
        opcji dodatkowej).

-v plik Włącza wbudowany podgląd w celu obejrzenia
        wybranego pliku plik.

-V      Wyświetla wersję programu.

-x      Wymusza włączenie trybu xterm. Używane kiedy
        działa się na terminalach wyposażonych w opcje
        xterm (dwa tryby ekranu i możliwość wysyłania
        myszą sygnałów wyjścia).

Jeśli wybrano, pierwszy katalog używany jest do
wyświetlenia w pierwszym panelu. Drugi wyświetlany jest
w drugim panelu.[Overview]
Opis

Ekran Midnight Commandera podzielony jest na cztery
części. Prawie cały obszar ekranu zajmują dwa panele.
Standardowo przedostatnia od dołu linijka ekranu,
przeznaczona jest do wpisywania poleceń, a ostatnia
pokazuje klawisze funkcyjne. Najwyższy wiersz jest
wierszem menu. Może on być niewidoczny, ale pojawia się
zawsze po kliknięciu w najwyższą linię ekranu, albo po
wciśnięciu klawisza F9.

Midnight Commander pozwala na oglądanie dwóch paneli w
tym samym czasie. Jeden z nich jest panelem aktywnym
(podświetlona linia wyboru znajduje się właśnie w
nim). Niemal wszystkie operacje wykonuje się na panelu
aktywnym. Niektóre operacje, jak np. kopiowanie, zmiana
nazwy używają jako domyślnego miejsca docelowego
katalogu otwartego w panelu nieaktywnym (nie martw się,
zawsze zostaniesz poproszony o potwierdzenie takiej
operacji). W celu zasięgnięcia szerszych informacji
zajrzyj do działów Panele katalogów, Lewe i prawe menu
oraz Menu plików.

Możesz wywoływać dowolne komendy systemowe po prostu
wpisując je. Wszystko co piszesz pojawia się w linii
poleceń i po naciśnięciu klawisza Enter zostanie
wykonane przez Midnight Commandera. Przeczytaj sekcję
Linia powłoki i Linia wejściowa klawiszy, żeby nauczyć
się więcej na ten temat.

[Mouse Support]
Obsługa myszy

Midnight Commander obsługuje mysz. Moduł ten jest
uruchamiany wtedy kiedy korzystasz z terminala xterm(1)
(działa nawet wtedy, kiedy łączysz się przez telnet
albo rlogin z innym komputerem z terminala xterm) lub
jeśli korzystasz z linuksa na konsoli z zainstalowanym
serwerem gpm(1).

Kiedy klikniesz lewym przyciskiem na panel z katalogami,
plik zostanie wybrany jako aktywny; jeśli klikniesz
prawym przyciskiem zostanie on zaznaczony [lub odznaczony
- w zależności od jego aktualnego stanu - działanie
podobne do klawisza Insert - przyp. tłumacza].

Podwójne kliknięcie w plik spowoduje wykonanie pliku,
jeśli jest on wykonywalny, a jeśli rozszerzenie pliku
jest rozpoznawane przez Midnight Commander'a i dostępny
jest odpowiedni program, jest on uruchamiany.

Możliwe jest również wykonywanie komend przypisanych
klawiszom funkcyjnym przez kliknięcie w nie.

Jeśli kliknięcie odbędzie się w rejonie górnej lini
panelu z katalogami, zostanie on przewinięty jedną
stronę wstecz. Podobnie kliknięcie na dolną ramkę
przewija tekst jedną stronę do przodu. Ta opcja klikania
w ramki działa również przy przeglądaniu pomocy i przy
drzewie katalogów.

Standardowo czas autopowtórzenia przy klikaniu myszą
wynosi 400 milisekund. Tę wartość można zmienić
edytując plik ~/.mc/ini i zmieniając parametr
mouse_repeat_rate.

Jeśli używasz Midnight Commandera z obsługą myszy,
możesz "przeszczepiać" kawałki tekstów i używać
standardowych zastosowań myszki (kopiowanie i wklejanie)
za pomocą klawisza Shift.

[Keys]
Klawisze

Niektóre komendy Midnight Commandera wywołuje się
kombinacją klawiszy Control (czasem opisywanego jako CTRL
lub CTL) lub Meta (opisywanego ALT lub nawet Compose). W
tym manualu (pliku pomocy) będziemy używać
następujących kombinacji: C-<klawisz> - znaczy:
trzymając klawisz Control naciśnij <klawisz>. Więc C-f
będzie oznaczać: trzymając Control, naciśnij f.

M-<klawisz> - znaczy, że trzymając klawisz Meta lub alt
naciskamy <klawisz>. Jeśli na twojej klawiaturze nie ma
ani klawisza Alt ani Meta, naciśnij ESC, puść go i
wtedy naciśnij <klawisz> [skutek ten sam, acz jednak
użycie trochę mniej przyjemne i bardziej skomlikowane -
przyp. tłumacza].

Wszystkie linie wprowadzające Midnight Commandera
używają w przybliżeniu tych samych przypisań klawiszy
co wersja GNU edytora Emacs.

Jest wiele sekcji mówiących o klawiszach. Ta
następująca jest najważniejsza.

Sekcja Menu plikówFile Menu opisuje skróty klawiszowe do komend
pojawiających się w menu plików. Ta sekcja zawiera
funkcję klawiszy. Większość z tych komend wywołuje
jakąś akcję przede wszystkim na jednym lub kilku
wybranych plikach.

Sekcja Panele katalogoweDirectory Panels opisuje klawisze, które
zaznaczają plik lub pliki jako docelowe do dalszych
działań (akcją jest najczęściej jedna z tych
przedstawionych w menu plików).

Sekcja Komendy linii poleceń wypisuje listę klawiszy,
które są używane do wprowadzania lub edytowania
tekstów w wierszu poleceń. Większość z nich kopiuje
nazwy, i inne tego typu, z panelu katalogów do linii
poleceń (żeby uniknąć ich przepisywania), lub pozwala
zwiedzić historię komend linii poleceń.

Klawisze linii wejściowych są używane do edytowania
linii na wejściu (przy wpisywaniu). Oznacza, to że
stosuje się je zarówno do linii poleceń jak do okien
dialogowych.

[Miscellaneous Keys]
Klawisze różne

Jest tu kilka klawiszy, które nie kwalifikują się do
żadnej z wymienionych powyżej grup:

Enter. Jeśli jest wpisany jakiś tekst w linii poleceń
(na samym dole, pod panelami), to wpisana komenda jest
wykonywana. Jeśli nic nie jest wpisane, i linia wyboru
jest na jakimś katalogu, Midnight Commander wykonuje
komendę chdir(2) (zmiana katalogu) do wybranego katalogu
i odświeża zawartość panelu; jeśli linia wyboru jest
na pliku wykonywalnym jest on wykonywany. I wreszcie
jeśli rozszerzenie pliku zgadza się z obługiwanym przez
programy zewnętrzne, które są obsługiwane prze
Midnight Commandera, są one wywoływane z owym programem.

C-l. Od nowa rysuje wszystkie informacje okna Midnight
Commandera.

C-x c. Uruchamia komendę Chmod dla aktualnego pliku lub
zaznaczonych plików.

C-x o. Uruchamia komendę Chown dla aktualnego pliku lub
zaznaczonych plików.

C-x l. Uruchamia komendę dowiązywania.

C-x s. Uruchamia komendę miękkiego dowiązywania.

C-x i. Zmienia aktywny panel.

C-x q. Przełacza nieaktywny panel w tryb "quick view".

C-x !. Wykonuje komendę z zewnętrznego panelu.

C-x h. Uruchamia komendę dodawania katalogów do
hotlisty.

M-!. Uruchamia komendę filtrowanego podglądu, opisanego
w sekcji Podgląd.

M-?. Uruchamia komendę szukania pliku.

M-c. Włącza okno dialogowe quick cd (szybkiej zmiany
katalogów)

C-o. Jeśli program jest uruchamiany na konsoli typu Linux
lub FreeBSD lub też na konsoli xterm, pokaże wyjście
ostatnio wykonywanego programu. Jeśli uruchomiono
Midnight Commandera na konsoli type Linux, MC używa
zewnętrznego programu (cons.saver) w celu zachowywyania i
odzyskiwania informacji na ekranie komputera.

Jeśli użycie trybu powłoki w tle jest wkompilowane,
możesz nacisnąć C-o w dowolnej chwili i zostataniesz
przeniesiony z powrotem bezpośrednio do głównego okna
Midnight Commandera, żeby powrócić do wykonywania
aplikacji po prostu naciśnij znów C-o. Jeśli masz
zawieszoną aplikację właśnie przez użycie tego triku,
nie będziesz mógł "odpalać" innych programów spod
Midnight Commandera dopóki nie zamkniesz zawieszonego
programu.

Aby dowiedzieć się czegoś na temat polskiech liter w
Midnight Commanderze przeczytaj sekcję Polskie litery.

[Directory Panels]
Panel Katalogów

Sekcja opisuje klawisze, które operują na panelu
katalogów. Jeśli chcesz wiedzieć jak zmienić panele
zobacz sekcję Lewe i prawe menu.

Tab, C-i. Zmienia aktywny panel. Stary panel staje się w
tym momencie aktywnym panelem, a aktywny staje się
starym. Linia wyboru zmienia swoje położenia do
aktywnego panelu.

Insert, C-t. Do zaznaczania plików możesz używać
klawisza Insert lub C-t. Żeby odznaczyć plik po prostu
zaznacz jakiś już zaznaczony.

M-g, M-r, M-j. Używane do wybierania najwyższego,
środkowego i najniższego pliku w panelu.

C-s, M-s. Uruchamia szukanie pliku w katalogu na podstawie
jego nazwy. Kiedy szukanie jest aktywne, każde
naciśnięcie klawisza doda jeden znak do poszukiwania
zamiast wypisania go linii poleceń. Jeśli opcja "Show
mini-status" jest włączona, szukany ciąg znaków
pojawia się w linii mini-statusu. Kiedy wpisujemy znak,
linia wyboru przemieszcza się do następnego pliku
zaczynającego się od podanych liter. Klawisze backspace
lub del mogą być używane do poprawiania błędów.
Jeśli C-s zostanie naciśnięte ponownie, Midnight
Commander rozpoczyna szukanie następnego pliku
zaczynającego się od podanych znaków.

M-t. Przełącza tryb wyświetlania do następnego
możliwego. Używając tej opcji łatwo jest przejść
szybko z długiego do krótkiego trybu wyświetlania jak
również do tego zdefiniowanego przez użytkownika.

C-\ (control-backslash). Pokazuje hotlistę katalogów i
zmienia katalog do wybranego przez użytkownika.

+ (plus). Używane do zaznaczania grupy plików. Midnight
Commander zapyta o wyrażenie opisującą grupę. Jeśli
opcja Shell Patterns jest włączona, typ wyrażeń jest
bardzo podobny do tego w powłoce (* dla zera i więcej
znaków i ? dla jednego znaku). Jeśli zaś opcja Shell
Patterns jest wyłączona, sposób zaznaczania plików
jest zgodny z ustawieniami (zobacz ed(1)).

Jeśli wyrażenie zaczyna się od ukośnika (/), wtedy
zaznaczone zostaną katalogi zamiast plików.

\ (backslash). Używaj znaków "\" do odznaczania grupy
plików. Jest to przeciwieństwo klawisza plus.

strzałka do góry, C-p. Przenosi linię wyboru do
poprzedniej pozycji w panelu.

strzałka do dołu, C-n. Przenosi linię wyboru do
następnej pozycji w panelu.

home, a1, M-<. Przenosi linię wyboru do pierwszej pozycji
w panelu.

end, c1, M->. Przenosi linię wyboru do ostatniej pozycji
w panelu.

PageDown, C-v. Przenosi linię wyboru jedną stronę do
dołu.

PageUp, M-v. Przenosi linię wyboru jedną stronę do
góry.

M-o. Jeśli drugi panel jest zwykłym panelem
wyświetlającym i w aktywnym panelu stoisz na katalogu,
drugi panel będzie pokazywać zawartość akutalnego
katalogu (tak jak w Emacsie kombinacja C-o). Jeśli nie
stoisz na katalogu zawartością drugiego katalogu stanie
się katalog o jedno piętro wyższy od aktualnego.

C-PageUp, C-PageDown. Działa tylko na konsoli typu Linux:
wykonuje przejście do katalogu ".." lub do aktualnie
wybranego, w zależności od kombinacji.

M-y. Przenosi do poprzedniego katalogu w historii, podobne
do kliknięcia myszką. '<'.

M-u. Przechodzi do następnego katalogu w historii,
podobne do kliknięcie myszką w '>'.

M-S-h, M-H. Wyświetla historię katalogów, podobne
działanie do kliknięcia myszką 'v'.

[Shell Command Line]
Linia Powłoki

Ta sekcja opisuje klawisze, które są użyteczne do
efektywniejszego wpisywania podczas podawania komend
powłoki.

M-Enter. Kopiuje nazwę aktualniego wybranego pliku do
linii poleceń.

C-Enter. To samo co M-Enter, działa tylko na konsoli typu
Linux.

M-Tab. Wykonuje dokończenie nazw plików, komend,
zmiennych, użytkowników, nazw hostów za Ciebie.

C-x t, C-x C-t. Kopiuje nazwy zaznaczonych plików (lub
jeśli nie ma zaznaczonych - aktywnego) w aktywnym (C-x t)
lub nieaktywnym panelu (C-x C-t) do linii poleceń.

C-x p, C-x C-p. Pierwsza kombinacja kopiuje pełną
ścieżkę z aktywnego, a druga z nieaktywnego panelu.

C-q. Komenda 'quote' (cytuj) może być używana do
wpisywania do wiersza poleceń znaków, które normalnie
przechwytywane są przez Commandera (tak jak znak '+').

M-p, M-n. Używaj tych klawiszy, żeby przeglądać
historię komend. M-p wyświetla poprzednią, a M-n
następną komendę.

M-h. Wyświetla historię aktualnej linii poleceń.

[General Movement Keys]
Podstawowe klawisze ruchu

Przeglądarka pomocy, podgląd plików i drzewo katalogów
używają podobnych klawiszy do przemieszczania. Przez to
akceptują dokładnie te same klawisze. Każde z nich z
resztą traktują je jako swoje własne.

Niektóre partie Midnight Commandera również używają
tych klawiszy, więc niniejsza sekcja może być
użyteczna również dla tych partii.

strzałka w górę, C-p. Przechodzi jedną linię wstecz.

strzałka w dół, C-n. Przechodzi jedną linię naprzód.

Page Up, M-v. Przechodzi jedną stronę wstecz.

Next Page, Page Down, C-v. Przechodzi jedną stronę
naprzód.

Home, A1. Przechodzi do początku.

End, C1. Przechodzi na koniec.

Przeglądarka pomocy i podgląd plików akceptują
następujące klawisze (poza tymi opisanymi powyżej).

b, C-b, C-h, Backspace, Delete. Przechodzi jedną stronę
wstecz.

klawisz spacji. Przechodzi jedną stronę naprzód.

u, d. Przechodzi pół strony naprzód lub wstecz.

g, G. Przechodzi do początku lub do końca.

[Input Line Keys]
Linia wejściowa klawiszy

Linie wejściowe (te używane w linii komend i w oknach
dialogowych), akceptują następujące klawisze:

C-a. umieszcza kursor na początku linii.

C-e. umieszcza kursor na końcu linii.

C-b, move-left. przenosi kursor o jedną pozycję w lewo.

C-f, move-right. przenosi kursor o jedną pozycję w
prawo.

M-f. przesuwa kursor o jedno słowo naprzód.

M-b. przesuwa kursor o jedno słowo wstecz.

C-h, backspace. kasuje poprzedni znak.

C-d, Delete. kasuje znak w miejscu kursora (nad nim).

C-@. wstawia zaznaczenie do kasowanie (patrz następne
pozycje).

C-w. kopiuje tekst spomiędzy kursora i zaznaczenia do
bufora i usuwa go z linii poleceń.

M-w. to samo co C-w tylko, że nie usuwa tekstu z linii.

C-y. wstawia spowrotem zawartość wyciętego bufora.

C-k. wycina tekst od kursora do końca linii.

M-p, M-n. Używaj tych klawiszy, żeby przeglądać
historię komend. M-p wyświetla poprzednią, a M-n
następną.

M-C-h, M-Backspace. kasuje jedno słowo wstecz
(poprzednie).

M-Tab. Wykonuje dokończenie nazw plików, komend,
zmiennych, użytkowników, nazw hostów za Ciebie.



[Menu Bar]
Linia menu

Linia menu uaktywnia się kiedy wciskasz klawisz F9 lub
kiedy klikasz myszką na najwyższy wiersz ekranu. Linia
menu ma pięć podmenu: "left", "file", command",
"options" i "right" (po polsku to jest "lewe", "plik",
"komendy", "opcje", "prawe").

Lewe i prawe menu pozwalają ci na modyfikacje wyglądu
lewego i prawego panelu katalogowego.

Menu plik pozwala na wykonanie akcji na aktualnym lub
zaznaczonych plikach.

Menu komend mieści w sobie możliwe do wykonania akcje,
które są dużo bardziej globalne i nie mają związku z
aktualnym i zaznaczonymi plikami.

[Left and Right Menus]
Lewe i prawe menu

Wygląd panelu katalogowego może zostać zmieniony
poprzez menu left i right.

[Listing Mode...]
Tryby wyświetlania (Listing modes)

Tryby wyświetlania są używane do zmienia ustawień przy
wyświetlaniu. Dostępne są cztery różne tryby: Full,
Brief, Long i User. Tryb "Full" pokazuje nazwę, rozmiar i
czas modyfikacji pliku.

Tryb "Brief" pokazuje tylko nazwę pliku i ma dwie kolumny
(dzięki temu może pokazywać nawet dwa razy więcej niż
inne tryby). Tryb "Long" jest podobny do wyniku polecenia
ls -l. Zabiera on szerokość całego ekranu.

Jeśli wybierzesz tryb "user" (użytkownika), będziesz
mógł wybrać własny sposób wyświetlania.

Tryb użytkownika musi zaczynać się od określenia
wielkości panelu. Może to być "half" (pół) lub "full"
(cały) i określa, czy ma być widoczny jeden duży panel
na cały ekran czy dwa mniejsze.

Po rozmiarze panelu możesz włączyć tryb dwóch kolumn
panelu. Robi się to dodając liczbę "2" do tekstu
formatu.

Po tym wpisujesz już nazwy pól z podaniem opcjonalnej
wielkości. Wszystkie możliwe pola jakich możesz użyć
to:

name    wyświetla nazwę pliku.

size    wyświetla wielkość pliku.

bsize   jest alternatywą dla format size. Wyświetla
        rozmiar plików, a dla katalogów po prostu
        wyświetla tekst "SUB-DIR" lub "UP--DIR".

type    wyświetla jednoznakowy opis typu pliku. Ten znak
        jest taki sam co ten wyświetlany prze komendę
        ls z flagą -F. Wyświetlana jest gwiazdka dla
        plików wykonywalnych, ukośnik dla katalogów,
        małpa (@) dla dowiązań, znak równości dla
        gniazd, minus dla urządzeń niestniejących,
        znak plus dla urządzeń istniejących, pionową
        kreskę (|) dla kolejek FIFO, tyldę dla
        dowiązań symbolicznych, i wykrzyknik dla
        dowiązań wskazujących na nieistniejący plik.

mark    Gwiazdka jeśli plik jest zaznaczony, spacja
        jeśli nie jest.

mtime   czas ostatniej modyfikacji pliku.

atime   czas ostatniego dostępu do pliku.

ctime   czas utworzenia pliku.

perm    tekst reprezentujący aktualne uprawnienia do
        pliku.

mode    wartość (cyfrowa) przedstawiająca prawa do
        pliku.

nlink   liczba dowiązań do pliku. ngid GID
        (numeryczny).

nuid    UID (numeryczny).

owner   właściciel pliku.

group   grupa pliku.

inode   numer i-węzła pliku.

Możesz również używać następujących znaków dla
zmiany wyświetlania:

space   spacja w formacie wyświetlania.

|       Ten znak jest używany w celu dodania pionowej
        linii od formatu wyświetlania.

Żeby wymusić szerokość pola, po prostu dodaj ':' a
potem ilość znaków jakie chcesz żeby miało pole.
Jeśli numer zaczyna się od '+', to szerokość nie może
być mniejsza od podanej, jeśli program zobaczy, że jest
jeszcze trochę miejsca na ekranie, rozszerzy to pole.

Na przykład tryb Full wyświetla w formacie:

half type name | size | mtime

A format Long wyświetla w formacie:

full perm space nlink space owner space group space size
space mtime space name

A to jest całkiem ładny tryb użytkownika:

half name | size:7 | type mode:3

Panele mogą być również przestawione do
następujących trybów:

Info    Tryb info wyświetla informację o aktualnie
        zaznaczonym pliku i (jeśli to możliwe) o
        systemie plików.

Tree (drzewo)
        Widok drzewa jest całkiem podobny do widoku
        Drzewa katalogówDirectory Tree. Zobacz tę sekcję jeśli
        chcesz się dowiedzieć czegoś na ten temat.

Quick View
        W tym trybie, panele zostaną przełączone w
        tryb zredukowanego podglądu wyświetlającego
        zawartość aktualnego pliku. Jeśli zaznaczysz
        panel (klawiszem tab lub myszką), będziesz
        miał dostęp do większości komend podglądu.[Sort Order...]
Porządek sortowania (Sort order...)

Istnieje osiem porządków sortowania. Przez: nazwę,
rozszerzenie, datę modyfikacje, datę odczytu, datę
zmiany, rozmiar, numeru i-węzła i niesortowane.
Porządek sortowanie możesz wybrać w oknie dialogowym
porządku sortowania. Możliwe jest również wybranie
porządku wstecznego (od tyłu).

Standardowo, katalogi są sortowane przed plikami, ale
może to być zmienione przez opcję Mix all files
(mieszaj wszystkie pliki).

[Filter...]
Filtry (Filter...)

Komenda filtra pozwala ci na podanie rozszerzenia, które
musi być spełnione, żeby pliki były widoczne (na
przykład *.tar.gz). Niezależnie od filtru katalalogi i
dowiązania do katalogów są zawsze pokazywane.

[Reread]
Odśwież (Reread)

Komenda odśwież odświeża widok wszystkich plików w
katalogów. Jest to użyteczne jeśli inny proces
stworzył lub usunął jakiś pliki. Jeśli użyłeś
panelu zewnętrznego, wszystkie informacje zostaną
przywrócone do prawdziwego stanu.[File Menu]
Menu plików (File menu)


Midnight Commander używa klawiszy F1 - F10 jako skrótów
klawiszowych do komend występujących w menu plików. Na
terminalach bez funkcji klawiszowych (F1 - F10) można
używać kombinacji klawisza Escape i numeru ( odpowiednio
1 dla F1, 2 dla F2 itd. )

Menu plików ma następujące komendy (skróty klawiszowe
umieszczone są na dole ekranu):

Pomoc (F1)

Wywołuje wbudowaną przeglądarkę plików pomocy.
Wewnątrz niej można używać klawisza Tab żeby
przejść do następnego dowiązania, Enter żeby
przejść do wybranego dowiązania. Klawisze Spacji i
Backspace są używane do poruszania się naprzód i
wstecz na stronach pomocy. Naciśnij klawisz F1 żeby
uzyskać pełną listę dostępnych klawiszy w pomocy.

Menu (F2)

Wywołuje menu użytkownika. Menu użytkownika jest
łatwym w użyciu narzędziem służącym do obsługi
zewnętrznych programów i dodatkowych opcji Midnight
Commandera.

Podgląd (F3, Shift-F3)

Włącza podgląd aktualnie wybranego pliku. Standardowowo
wywoływany jest wbudowany podgląd plików, ale jeśli
opcja "Use internal view" jest wyłączona, wywoływany
jest zewnętrzny program do poglądu, wskazywany przez
zmienną PAGER. Jeśli jednak zmienna PAGER nie została
jeszcze zdefiniowana, wywoływana jest komenda "view".
Jeśli użyjesz kombinacji klawiszy Shift-F3, pogląd
zostanie wywołany bez jakiegokolwiek formatownia pliku.

Filtrowany podgląd (M-!)

Ta kombinacja klawiszy oczekuje na komendę i jej argument
(argumentem standardowo jest wybrany aktualnie plik),
całe wyjście programu przekierowywane jest do pliku,
który zostaje automatycznie wyświetlony na ekranie w
trybie podglądu.

Edycja (F4)

Aktualnie ta komenda wywołuje edytor vi(1) lub edytor
wybrany w zmiennej środowiskowej, lub wbudowany
wewnętrzny edytor plików jeśli opcja use_internal_edit
jest włączona.

Kopiuj (F5)

Włącza okno dialogowe, w którym standardowo znajduje
się ścieżka do katalogu w nieaktywnym panelu, po czym
kopiuje aktualny plik (lub wybrane jeśli wybrano
jakiekolwiek) do katalogu, który wybraliśmy w oknie
dialogowym. Podczas procesu kopiowania możesz go w
każdej chwili przerwać wciskając C-c lub Esc. Żeby
dowiedzieć się czegoś więcej na temat jokerów w
ścieżce źródłowej (którymi najczęściej będą *
lub ^\(.*\)$) i innych możliwych określeń w katalogu
docelowym zobacz kategorię "Maski
kopiowania/przenoszenia"

Na niektórych systemach możliwe jest kopiowanie w tle,
robi się to klikając na przycisk backgorund (lub
naciskając kombinację M-b w oknie dialogowym).
Background Jobs jest używane do kontrolowania prac w tle.

Link (C-x l)

Tworzy sztywne dowiązanie do aktualnego pliku.

SymLink (C-x s)

Tworzy symboliczne dowiązanie do aktualnego pliku. Dla
tych, którzy nie wiedzą co to jest dowiązanie:
tworzenie dowiązania do pliku jest tak jak kopiowanie
pliku, z tym tylko, że zarówno plik źródłowy i
docelowy reprezentują ten sam plik. Na przykład, jeśli
edytujesz jeden z tych plików, zmiany, które czynisz
pojawiają się w obu plikach. Niektórzy mówią na
dowiązania aliasy lub skróty.

Twarde dowiązanie wydaje się być prawdziwym plikiem. Po
stworzeniu go nie ma możliwości rozróżnienia, który z
plików jest oryginalny, a który jest dowiązaniem. Jest
bardzo ciężko zauważyć, że wskazują one na ten sam
plik. Używaj dowiązań twardych wtedy kiedy nie chcesz
tego wiedzieć.

Dowiązanie symboliczne jest tylko odwołaniem do
oryginalnego pliku. Jeśli ten plik zostanie wyrzucony,
dowiązanie stanie się bezużyteczne. Jest całkiem
łatwo zauważyć, że pliki odnoszą się w gruncie
rzeczy do tego samego. Midnight Commander pokazuje znak
"@" przed nazwą pliku jeśli jest dowiązaniem
symbolicznym do innych (poza katalogami, przed którymi
pokazuje tyldę (~)). Oryginalny plik wskazywany przez
dowiązanie jest pokazywany w linii mini-statusu, jeśli
opcja "Show mini-status" jest włączona. Używaj
dowiązań symbolicznych, jeśli chcesz unikąć
problemów z rozpoznawaniem twardych dowiązań.

Zmiana nazwy/przeniesienie (F6)

Włącza okno dialogowe, gdzie standardowo wpisana jest
nazwa katalogu w nieaktywnym panelu, i przenosi aktualnie
wybrany plik (lub zaznaczone jeśli choć jeden jest
zaznaczony) do katalogu wpisanego w oknie dialogowym.
Podczas procesu przenoszenia możesz użyć kombinacji
klawiszy C-c lub ESC, żeby przerwać operację. Po
więcej szczegółów zobacz operację Kopiuj opisaną
powyżej. Większość rzeczy jest całkiem podobna.

Na niektórych systemach możliwe jest przenoszenie w tle,
robi się to klikając na przycisk background (lub
naciskając kombinację M-b w oknie dialogowym).
Background Jobs jest używane do kontrolowania prac w tle.

"Utwórz katalog (F7)"

Włącza menu dialogowe i zakłada katalog o podanej
nazwie

Kasuj (F8)

Kasuje aktualnie wybrany lub zaznaczone pliki w aktywnym
panelu. Podczas procesu możesz nacisnąć C-C lub Esc
żeby przerwać operację. [skasowane pliki nie będą
jednak odzyskane - przyp. tłumacza].

Zaznacz grupę (+)

Używane do zaznaczania grupy plików. Midnight Commander
będzie żądał tekstu opisującego grupę plików.
Jeśli opcja Shell Patterns jest włączona, tekst będzie
traktowany jako globalny dla interpretatora (* oznacza
zero lub więcej znaków a ? oznacza jeden znak). Jeśli
opcja Shell Patterns jest wyłączona, wtedy zaznaczanie
plików jest robione z zastosowaniem norm zewnętrznych
(zobacz ed (1)).

Żeby zaznaczyć katalogi zamiast plików, tekst musi
zaczynać sie od znaku '/'.

Odznacz grupę (\)

Używane do odznaczania grupy plików. Jest
przeciwieństwem komendy Zaznacz pliki.

Wyjdź (F10, Shift-F10)

Zamyka Midnight Commandera. Shift-F10 jest używany jeśli
używasz "wrappera" powłoki. Shift-F10 nie przeniesie
cię do katalogu, w którym byłeś ostatnio w Midnight
Commanderze, zamiast tego przejdzie do katalogu, z
którego uruchomiłeś program.

[Quick cd]
Szybka zmiana katalogów (Quick cd) M-c

Ta komenda jest bardzo użyteczna, jeśli masz już
pełną linię poleceń, a chcesz przejść do innego
katalogu. Uruchamia ona małe okno dialogowe, w którym
podajesz to co po normalnej komendzie cd po czym naciskasz
Enter. Wszystkie opcje są dokładnie takie same jak we
wbudowanej komendzie cd.

[Command Menu]
Menu komend (Command Menu)

Komenda drzewo katalogów (Directory tree) pokazuje drzewo
katalogów.

Komenda "Find file" szuka pliku spełniającego podane
warunki, natomiast komenda "Swap panels" zamienia
zawartości obu paneli.

Komenda "Panels on/off" pokazuje wyjście ostatniej
komendy interpetatora poleceń. Działa ona tylko na
terminalach typu Linux lub FreeBSD.

Komenda porównywania katalogów (Compare directories)
(C-x d) porównuje zawartości panelu katalogowego z
drugim. Możesz potem użyc Kopiuj (F5) żeby stworzyć
dwa dokładnie identyczne panele. Metoda "quick"
porównuje tylko i wyłącznie rozmiary plików i ich
daty. Metoda "thorough" porównuje pliki bajt po bajcie.
Ta metoda działa tylko wtedy kiedy komputer obsługuje
wywołanie mmap(2). Metoda "size-only" zwraca uwagę tylko
na rozmiar plików. Nie ma dla niej żadnego znaczenia czy
plik ma inną datę lub zawartość, liczy się tylko
rozmiar.

Komenda historii komend (Command history) pokazuje listę
wpisanych komend. Ta, którą wybierzesz, jest kopiowana
do linii poleceń. Do historii komend można mieć dostęp
również przy użyciu kombinacji M-p lub M-n.

Komenda hotlisty katalogów (Directory hotlist) (C-\)
pozwala na zmienianie katalogów do tych najczęściej
używanych dużo szybciej.

Komenda panelu zewnętrznego (External panelize) pozwala
na wykonywania programów zewnętrznych i ustawienia
zawartości paneli na to co zwróciła wywołana komenda.

Komenda edycji rozszerzeń plików (Extension file edit)
pozwala na własny wybór programów, które mają być
używane do wykonywania plików z podanymi rozszerzeniami.
Komenda edycji pliku menu (Menu file edit) może być
używana do edytowania menu użytkownika (tego, które
pojawia się po naciśnięciu kombinacji F2).

[Directory Tree]
Drzewo katalogów (Directory Tree)

Możesz wybierać katalogi z drzewa katalogów i Midnight
Commander przejdzie do wybranego przez Ciebie katalogu.

Są dwa sposoby wywoływania drzewa. Prawdziwa komenda
drzewa katalogów jest dostępna z menu komend. Inną
metodą jest wybranie drzewa z menu "lewego" bądź
"prawego".

Żeby nie mieć zbyt dużych opóźnień Midnight
Commander skanuje tylko małą ilość katalogów (tę
potrzebną w danej chwili). Jeśli jakiegoś katalogu nie
widać przejdź do jego katalogu nadrzędnego i naciśnij
C-r (lub F2).

Możesz używać następujących klawiszy:

Generalne klawisze ruchu są akceptowane.

Enter. W drzewie katalogów, wychodzi z trybu drzewa i
przechodzi znów do trybu zwykłego panelu. W podglądzie
drzewa zmienia katalog w drugim panelu i zostaje w trybie
podglądu drzewa w panelu aktywnym.

C-r, F2 (Rescan). Odświeża aktualny katalog. Używane
jeśli drzewo nie jest już aktualne. Nie pokazuje
katalogów, które już istnieją lub pokazuje te,
których już nie ma.

F3 (Forget). Usuwa aktualny katalog z drzewa katalogów.
Używaj tego jeśli chcesz usunąć "śmiecące" i
niepotrzebne katalogi z wyświetlania. Żeby były one
znów widoczne wystarczy nacisnąć F2.

F4 (Static/Dynamic). Przełącza pomiędzy dynamicznym
(standardowo) i statycznym trybem nawigacji.

W trybie statycznym możesz używać strzałek do dołu i
do góry do wybierania katalogu. Wszystkie zwiedzone
katalogi są widoczne.

W trybie dynamicznym możesz używać strzałek w celu
wybrania równorzędnego katalogu, strzałki w lewo żeby
dostać się do katalogu domowego, strzałki w prawo w
celu dostania się do katalogu podrzędnego. Widoczne jest
tylko najbardziej aktualne drzewo katalogów. Drzewo
zmienia się więc dynamicznie podczas twojego
przemieszczania.

F5 (Copy). Kopiuje katalog.

F6 (RenMov). Przenosi katalog.

F7 (Mkdir). Tworzy nowy katalog poniżej aktualnego.

F8 (Delete). Kasuje katalog z systemu plików.

C-s, M-s. Szuka natępnego katalogu spełniającego podane
warunki szukania. Jeśli taki nie istnieje te klawisze
spowodują przemieszczenie się o jedną linię w dół.

C-h, Backspace. Kasuje ostatni znak w ciągu znaków do
poszukiwania.

Jakikolwiek inny klawisz. Dodaje klawisz do ciągu znaków
do szukania i przenosi do najbliższego katalogu, którego
nazwa zaczyna się od tych znaków. W podglądzie drzewa
musisz najpierw uaktywnić szukanie naciskając C-s. Ciąg
szukający jest pokazywany w linii mini-statusu.

Następujące klawisze są dostępne tylko w drzewie
katalogów. Nie działają one w poglądzie katalogów.

F1 (Help). Wywołuje podgląd pomocy i pokazuje tę
sekcję.

Esc, F10. Wychodzi z drzewa. Nie zmienia katalogów.

Mysz jest obsługiwana. Podwójne kliknięcie ma znaczenie
identyczne do klawisza Enter. Zobacz również sekcję
Obsługa myszy.

[Find File]
Znajdź plik (Find File)

Komenda znajdź plik najpierw pyta się o startowy katalog
do przeszukiwania i o nazwę pliku, który ma być
znaleziony. Wciskając przycisk "Tree" (drzewo) możesz
wybrać katalog startowy z drzewa katalogów.

Pole trzecie akceptuje wszystkie wyrażenia podobne do
tych w egrep(1). Oznacza to, że musisz rozpoczynać znaki
o specjalnym znaczeniu kombinacją "\" np. szukając
"strcmp (" będziesz musiał wpisać "strcmp \(" (bez
cudzysłowów oczywiście).

Możesz zacząć przeszukiwanie naciskając przycisk Ok.
Podczas szukania możesz zatrzymać proces przy użyciu
przycisku Stop i kontynuować po naciśnięciu Startu.

Możesz przeglądać liste znalezionych plików za pomocą
strzałek do dołu i do góry. Komenda Chdir przejdzie do
katalogu aktualnie wybranego. Przycisk Again zapyta się o
nowe parametry do szukania (rozpocznie proces od nowa).
Przycisk Quit kończy przeszukiwanie. Przycisk Panelize
umieści znalezione pliki w aktywnym panelu katalogowym
tak, że będziesz mógł wykonywać na nich standardowe
czynności (podgląd, kopiowanie, przenoszenie, kasowanie
itp.). Po spanelizowaniu wystarczy naciśnąć C-r żeby
powrócić do normalnego trybu.

Możliwe jest posiadanie listy katalogów, których
szukanie plików nie powinno uwzględniać (na przykład
możesz chcieć ominąć przeszukiwanie CDROMu i innych
podmontowanych systemów plików).

Katalogi do omijania powinny być umieszczone w zmiennej
find_ignore_dirs w sekcji Misc twojego pliku ~/.mc/ini.

Składowe katalogów powinny być oddzielone od siebie
przez średniki, to jest przykład:

[Misc]
find_ignore_dirs=/cdrom:/nfs/wuarchive:/afs

Możesz woleć używać panelu zewnętrznego do
wykonywania niektórych operacji. Szukanie pliku jest
dobre tylko dla prostych zapytań. Używając panelu
zewnętrznego możesz dokonywać tak skomplikowanych
wyszukiwań jak tylko pragniesz.

[External panelize]
Panel zewnętrzny

Panel zewnętrzny pozwala ci na wykonywanie zewnętrznych
programów i oglądanie ich wyjścia jako zawartości
aktywnego panelu.

Na przykład, jeśli chcesz aby w aktywnym panelu
wyświetlone zostały wszystkie dowiązania w aktywnym
katalogu, możesz użyć panelu zewnętrznego i
następującej komendy:

find . -type l -print
Zanim komenda zakończy działanie, zawartość katalogów
nie będzie już dłużej zawartością aktualnego
katalogu, ale wszystkie pliki będą symbolicznymi
dowiązaniami.

Jeśli chcesz wyświetlić wszystkie pliki, które
ściągnąłeś ze swoich serwerów ftp, możesz użyć
tej komendy awk żeby wypisać nazwę pliku z logów
transferu:

awk '$9 ~! /incoming/ { print $9 }' < /usr/adm/xferlog

Możesz zapisać sobie często używane komendy pod
jakąś nazwą, po to żeby móc ich potem używać dużo
łatwiej. Robisz to po prostu wpisując komendę w linii
wejściowej, a potem naciskająć przycisk Add. Potem
wpisujesz nazwę, pod jaką ta komenda ma być widoczna.
Następnym razem po prostu wybierasz tę komendę z listy
i nie musisz już wpisywać jej ponownie.

[Hotlist]
Hotlist

Hotlista katalogów pokazuje nazwy katalogów
wprowadzonych do hotlisty. Midnight Commander zmieni
miejsce do tego, które wskazuje nazwa katalogu. Z
hotlisty możesz wyrzucać już dodane pozycje par
nazw/wskazań i dodawać nowe. Dla dodawania możesz
wykorzystać kombinację (C-x h), która dodaje ścieżkę
aktualnego katalogu do hotlisty. Użytkownik musi tylko
podać pod jaką nazwą ma być ten katalog widoczny.

Powoduje to przechodzenie do częściej przeglądanych
katalogów znacznie szybciej. Możesz używać ciągle
wartości CDPATH opisanej w sekcji Wewnętrzne
przemieszczanie.

[Extension File Edit]
Edycja rozszerzeń pliów (Extension File Edit)

Ta komenda wywoła twój edytor na plik ~/.mc/bindings.
Format tego pliku jest następujący (zmienił się on
począwszy od wersji 3.0):

Wszystkie linie zaczynające się od #, lub puste, nie są
brane pod uwagę.

Linie zaczynające się od pierwszej kolumny powinny mieć
następujący format:

słowo kluczowe/wzorzec, tj. wszystko po słowie
kluczowym/ dopóki nową linią nie jest wzorzec

słowami kluczowymi mogą być:

shell

        (wzorzec jest wtedy wyrażeniem (bez jokerów),
        tj. pasują wszystkie pliki *wzorzec. Np.: .tar
        znaczy *.tar)

regex

        (wzorzec jest normalnym wyrażeniem)

type

        (plik spełnia wymagania jeśli `file %f` zgadza
        się z wyrażeniem wzorca (nazwa: część z
        `file %f` jest usuwana))

default

        (wszystkie pliki spełniają, nie ważne jaki
        jest wzorzec)

Inne linie powinny zaczynać się od spacji lub tabulacji
i powinny mieć one następujący format:

słowo kluczowe=komenda (bez spacji przy znaku =), gdzie
słowem kluczowym powinno być:

Open (Otwórz) (jeśli użytkownik naciśnie Enter lub
kliknie dwukrotnie), View (Podgląd) (F3), Edit (Edytuj)
(F4).

command jest jakąkolwiek jedną linią powłoki, z
zastosowaniem prostego makra.

Cele są przeliczane od góry do dołu (porządek jest tu
istotny). Jeśli jakiejś akcji brakuje, poszukiwanie
kontynuuje się tak jakby wcześniej nie nastąpiła
żadna zgodność (tj. jeśli zgadza się z wzorcem
pierwszym i trzecim i brakuje w pierwszym akcji View, to
naciskając F3 użyta będzie akcja z trzeciego wzorca).
Opcja default powinna wychwycić wszystkie możliwe akcje.

[Background Jobs]
Prace w tle (Background jobs)

Pozwalają ci one kontrolować status jakichkolwiek
procesów wykonywanych w tle przez Midnight Commandera
(tylko operacje kopiowania i przenoszenia, mogą być
wykonywane w tle). Z tego menu możesz zastopować,
zresetować i "zabić" proces w tle.

[Menu File Edit]
Edycja menu użytkownika (Menu File Edit)

Menu użytkownika jest bardzo użytecznym menu, które
może być tworzone w sposób dowolny, przez użytkownika.
Kiedy tylko próbujesz coś zrobić przy użyciu tego
menu, ładowany jest plik .mc.menu z aktualnego katalogu,
ale tylko wtedy kiedy jest on w posiadaniu użytkownika
lub roota i mamy do niego prawa zapisu. Jeśli takiego nie
ma próbuje się z plikiem ~/.mc/menu z tymi samymi
założeniami, jeśli jego też nie ma - używa się
standardowego pliku systemowego, który znajduje się w
/usr/share/mc/mc.menu.

Format pliku z menu użytkownika jest bardzo prosty. Linie
zaczynające się od czegokolwiek innego niż spacja lub
tabulacja, są traktowane jako wtyczki do menu (aby móc
używać ich potem jako gorących klawiszy, dobrze jest
aby pierwszy znak był literą). Wszystkie linie
zaczynające od spacji lub tabulacji, są komendami,
które mają być wykonane jeśli wtyczka zostanie
wybrana.

Kiedy opcja zostaje wybrana, wszystkie komendy należące
do tej opcji kopiowane są do pliku w katalogu tymczasowym
(najczęściej do /usr/tmp), a potem plik jest wykonywany.
Pozwala to użytkownikowi wkładać normalne konstrukcje
powłoki do konstrukcji kodu wykonywanego. Po więcej
informacji zobacz, używania makr.

To jest przykładowy plik mc.menu:

A	Wyrzuć aktualny plik.
	od -c %f

B	Stwórz raport o błędzie i wyślij do roota.
	I=`mktemp ${MC_TMPDIR:-/tmp}/mail.XXXXXX` || exit 1
	vi $I
	mail -s "Błąd Midnight Commandera" root < $I
	rm -f $I

M	Przeczytaj pocztę.
	emacs -f rmail

N	Przeczytaj grupę dyskucyjną.
	emacs -f gnus

J	Skopiuj rekursywnie cały aktualny katalog.
	tar cf - . | (cd %D && tar xvpf -)

= f *.tar.gz | f *.tgz & t n
X       Zdekompresuj skompresowany plik tar.
	tar xzvf %f

Standardowe warunki

Każda opcja może być opatrzona w warunki. Warunek musi
zaczynać się od pierwszej kolumny i od znaku '='. Jeśli
warunek jest prawdziwy, opcja stanie się opcją
domyślną.

Składnia warunku: 	= <warunek>
	    lub:	= <warunek> | <warunek> ...
	    lub:	= <warunek> & <warunek> ...

Warunek jest jednym z następujących:

  f <wzorzec>           aktualny plik zgodny z wzorcem?
  F <wzorzec>           plik w drugim panelu zgodny z wzorcem?
  d <wzorzec>           aktualny katalog spełniający wzorzec?
  D <wzorzec>           katalog w drugim panelu spełniający wzorzec?
  t <typ>               aktualny pliku typu typ?
  T <typ>               plik w drugim panelu typu typ?
  ! <warunek>           zaprzeczenie warunku

Wzorzec jest normalnym wzorcem powłoki lub wyrażeniem,
podobnym do wzorca powłoki. Możesz zmienić globalne
ustawienia wzorców powłoki pisząc "shell_patterns=x" w
pierwszej linii menu użytkownika (x jest równe 0 lub 1).

Typ jest jednym lub więcej z podanych znaków:

  n	nie katalog
  r	zwykły plik
  d	katalog
  l	dowiązanie
  c	specjalny znak
  b	specjalny blok
  f	fifo
  s	gniazdo
  x	wykonywalny
  t	zaznaczony

Na przykład 'rlf' oznacza zwykły plik, dowiązanie lub
fifo. Typ 't' jest trochę odmienny ponieważ dotyczy
panelu a nie pliku. Warunek '=t t' jest prawdziwy jeśli
są jakieś zaznaczone pliki w aktywnym panelu, a
fałszywy jeśli nie ma.

Jeśli warunek rozpoczyna się od '=?' zamiast '=' droga
przechodzenia przez warunki będzie pokazywana za każdym
razem kiedy warunek będzie obliczany [przydatne do
wyszukiwania błędów - przyp. tłumacza].

Warunki są obliczane od lewej do prawej. Oznacza to, że
	= f *.tar.gz | f *.tgz & t n
jest liczone tak samo jak
	( (f *.tar.gz) | (f *.tgz) ) & (t n)

To jest prosty przykład zastosowania tych warunków:

= f *.tar.gz | f *.tgz & t n
L	Listuje zawartość skompresowanego archiwum tar
	gzip -cd %f | tar xvf -

Warunki dodania

Jeśli warunek rozpoczyna się od znaku '+' (lub '+?')
zamiast od '=' (lub '=?') jest to warunek dodania. Jeśli
warunek jest prawdziwy, opcja menu będzie dołączona do
menu. Jeśli nie jest prawdziwy, nie będzie ona w nim
zawarty.

Możesz łączyć ze sobą standardowe i dodane warunki
zaczynając warunek od kombinacji '+=' lub '=+' (lub '+=?'
lub '=+?' jeśli chcesz zobaczyć trasę błędów).
Jeśli chcesz użyć różnych warunków, dodanego i
standardowego, możesz poprzedzić wpis menu dwoma
wierszami warunkowymi. Jednym zaczynającym się od znaku
'+', a drugim od '='.

Wszelkie komentarze rozpoczynają się od znaku '#'.

[Options Menu]
Menu opcji (Options Menu)

Midnight Commander ma niektóre opcje, które mogą być
włączane lyb wyłączane w różnych oknach dialogowych
z tego menu. Opcja jest włączona jeśli widnieje przed
nią gwiazdka lyb "x".

Komenda Configuration włącza okno dialogowe, z którego
możesz zmienić większość ustawień Midnight
Commandera.

Menu Layout pozwala na zmianę wielu ustawień, które
mają znaczący wpływ na to jak MC będzie wyglądał na
ekranie.

Menu Confirmation włącza okno dialogowe, w którym
możesz ustawić przy wykonaniu których operacji chcesz
być pytany o potwierdzenie.

Menu Display bits pozwala określić jakiego typu znaki
twój terminal jest w stanie wyświetlić.

Menu Learn Keys pokazuje okno dialogowe, w którym możesz
poznać które klawisze nie działają i w razie
problemów naprawić to.

Menu Virtual FS pokazuje okno, w którym możesz zmienić
niektóre ustawienia dotyczące systemów VFS.

Komenda Save Setup zachowuje wszystkie ustawienia z menu
Lewego, Prawego i Opcji.

[Configuration]
Konfiguracja

Opcje w tym oknie są podzielone na trzy grupy: opcje
panelu (Panel Options), zatrzymaj po uruchomieniu (Pause
after run) i inne opcje (Other Options).

Opcje panelu

Show Backup Files. Standardowo Midnight Commander nie
wyświetla plików kończących się znakiem '~' (tak jak
komenda ls -B w wersji GNU).

Show Hidden Files. Standardowo Midnight Commander
wyświetla wszystkie pliki zaczynające się od kropki
(tak jak ls -a).

Mark moves down. Standardowo kiedy zaznaczasz plik
(zarówno przy użyciu C-t lub klawisza Insert) linia
wyboru przenosi się o jedno w dół.

Drop down menus. Kiedy ta opcja jest włączona, kiedy
naciskasz klawisz F9 menu będzie aktywowane, w przeciwnym
wypadku zostaniesz tylko przeniosiony do tytułów w tym
menu i będziesz musiał wybrać opcję ręcznie przy
użyciu strzałek bądź też przy użyciu pierwszej
litery z nazwy konkretnego menu.

Mix all files. Jeśli ta opcja jest włączona, wszystkie
pliki i katalogi są pomieszane razem. Jeśli zaś jest
wyłączona, katalogi (i dowiązania do nich), są
listowane na początku a pozostałe pliki dopiero za nimi.

Fast directory reload. Standardowo ta opcja jest
wyłączona. Jeśli ją włączysz Midnight Commander
będzie używał triku do sprawdzenia czy zawartość
katalogu się zmieniła. Trik polega na tym, że sprawdza
się i-węzeł katalogu i jeśli się on zmienił to
katalog jest ładowany na nowo. Oznacza to
przeładowywanie zawartości panelu tylko wtedy, kiedy
tworzysz lub kasujesz pliki. Jeśli robisz inne zmiany
(rozmiaru, właściciela, uprawnień, grupy itp.)
będziesz musiał ręcznie przeładować widok (np.
używając kombinacji klawiszy C-r).

Zatrzymaj po uruchomieniu

Po wykonaniu komendy, Midnight Commander może zrobić
pauzę, po to abyś mógł spokojnie przejrzeć wyjście
ostatniej komendy. Są trzy możliwe wartości dla tej
zmiennej:

        Nigdy (Never) Oznacza, że nie chcesz widzieć
        wyjścia twojej komendy. Jeśli używasz
        termianala typu Linux lub FreeBSD czy też xterm,
        będziesz mógł jednak zobaczyć jej wyjście
        naciskając C-o.

        "On dumb terminals" Będziesz miał pauzę po
        uruchomieniu na terminalach, które nie są w
        stanie pokazywać widoku ostatniej komendy (na
        wszystkich terminalach, które nie są xtermami
        lub Linux).

        Zawsze (Always) Program zatrzyma się po
        wykonaniu każdej z twoich komend.

Inne opcje

Operacje weryfikacji (Verbose operation). Przełącza czy
podczas kopiowania, kasowania, przenoszenia plików ma
być pokazywane okno dialogowe pokazujące stopień
zaawansowania. Jeśli masz powolny terminal, możesz
chcieć wyłączyć weryfikację. Jest to wykonywane
automatycznie za ciebie jeśli twój terminal jest
wolniejszy niż 9600 bps.

Zliczaj wszystko (Compute totals). Jeśli ta opcja jest
włączona, Midnight Commander zlicza wszytkie bajty
plików, które są przeznaczone do kopiowania,
przenoszenia, kasowania. Spowoduje to wyświetlanie dużo
bardziej zaawansowanego wskaźnika postępu w zamian
zmiejszając trochę prędkość. Ta opcja nie ma żadnego
znaczenia jeśli opcja Verbose operation jest wyłączona.

Wzorce powłoki (Shell patterns). Standardowo komendy
zaznacz (Select), odznacz (Unselect), i filtruj (Filter)
będą używać wyrażeń takich samych jak powłoka.
Oznacza to, że gwiazdka oznacza zero lub więcej znaków,
znak zapytania dokładnie jeden znak, a każdy inny znak
sam siebie. Jeśli ta opcja jest wyłączona, stosowane
są te, których używa w komenda ed(1).

Auto Save Setup. Jeśli ta opcja jest włączona, kiedy
wychodzisz z Midnight Commandera konfiguracja MC zostanie
zachowana automatycznie (bez pytania) do pliku ~/.mc/ini.

Auto menus. Jeśli ta opcja jest włączona, menu
użytkownika będzie włączone na starcie. Użyteczne do
budowania menu dla nie unixowców.

Używaj wewnętrznego edytora (Use internal editor).
Jeśli ta opcja jest włączona, do edycji plików
używany jest wbudowany edytor plików. Jeśli ta opcja
jest wyłączona, używany będzie edytor wybrany w
zmiennej EDITOR. Jeśli żaden edytor nie został wybrany,
używany będzie vi(1). Zobacz sekcję Wewnętrzny edytor
plików.

Używaj wewnętrznego podglądu (Use internal viewer).
Jeśli ta opcja jest włączona, wbudowany podgląd pliku
jest używany do oglądania pliku. Jeśli ta opcja jest
wyłączona, używany jest podgląd wybrany w zmiennej
PAGER. Jeśli żaden podgląd nie został wybrany,
wywoływana jest komenda view. Zobacz sekcję Wbudowany
podgląd plików.

Dokańczanie: pokaż wszystkie (Complete: show all).
Standardowo Midnight Commander pokazuje wszystkie możliwe
dokończenia jeśli jest ich więcej, kiedy naciśniesz
drugi raz klawisz M-Tab, za pierwszym razem, po prostu
dokańcza to na ile można i wydaje krótki dźwięk.
Jeśli chcesz widzieć wszystkie możliwości po pierwszym
naciśnięciu M-Tab włącz tę opcję.

Obrotowy myślnik (Rotating dash). Jeśli ta opcja jest
włączona, Midnight Commander będzie pokazywał
obracający się myślnik w lewym górnym rogu, jeśli
będzie akurat w trakcie wykonywania jakiegoś procesu.

Lynx-like motion. Jeśli ta opcja jest włączona, możesz
używać strzałek przemieszczenia żeby automatycznie
zmieniać katalog jeśli aktualnie wybrany katalog jest
podkatalogiem, a linia poleceń jest pusta. Standardowo ta
opcja jest wyłączona.

Dowiązania podążające cd (Cd follows links). Ta opcja,
jeśli jest włączona, zmusza Midnight Commandera żeby
podążał za łańcuchem katalogów przy zmienianiu go w
panelu czy za pomocą komendy cd. To jest standardowe
zachowanie basha. Jeśli jest wyłączona, Midnight
Commander podąża za prawdziwą strukturą katalogów,
więc cd .. jeśli wszedłeś do katalogu poprzez
dowiązanie, przeniesie cię do prawdziwego katalogu na
dysku, a nie tam gdzie wskazywało dowiązanie.

Bezpieczne kasowanie (Safe delete). Jeśli ta opcja jest
włączona, nieumyślne kasowanie plików stanie się
dużo trudniejsze. Standardowy wybór w linii
potwierdzenia zmienia się z "Yes" na "No". Standardowo ta
opcja jest wyłączona.

[Layout]
Wygląd (Layout)

Meny wygląd pozwala ci na różne warianty zmieniania
ogólnego wyglądu zewnętrznego ekranu. Możesz wybrać,
czy linia menu, linia poleceń, linia hintów (pomocy) i
linia klawiszy funkcyjnych mają być widoczne. Na
konsolach typu Linux lub FreeBSD możesz wybrać ile linii
ma być pokazywanych na wyjściu okna.

Reszta powierzchni ekranu jest używana przez dwa panele
katalogowe. Możesz wybrać nawet czy panele mają być
ułożone poziomo czy pionowo. Kolejną możliwością
jest zmiana ich standardowej szerokości (bądź
wysokości). Jest ona standardowo równa, ale można to
zmienić.

Standardowo cała zawartość panelu katalogowego jest
wyświetlana tą samą barwą, ale możesz zmienić to tak
aby uprawnienia i typy plików były wyświetlane
specjalnym podświetlonym kolorem. Jeśli podświetlanie
uprawnień jest włączone, część pól (ta z
uprawnieniami i typami plików) będzie podświetlona przy
użyciu koloru wybranego jako selected. Jeśli
podświetlanie jest włączone, pliki są kolorowane w
zależnośći od swojego typu (np. katalogi, pliki typu
core, wykonywalne, ...).

Jeśli opcja Show Mini-Status jest włączona, jeden
wiersz informacji statusowych na temat aktualnie wybranej
rzeczy w panelu, będzie pokazany na dole panelu.

[Confirmation]
Potwierdzanie (Confirmation)

W tym menu możesz skonfigurować opcje potwierdzania dla
kasowania, zastępowania, wykonywania przez naciśnięcie
klawisza Enter, jak również wychodzenia z programu.

[Display bits]
Wyświetlanie znaków (Display bits)

Używane do konfigurowania zakresu znaków widocznych
potem na ekranie. To ustawienie może być 7-bitowe jeśli
twój terminal obsługuje tylko siedmiobitowe wyjście,
ISO-8859-1 wyświetla wszystkie znaki z mapy ISO-8859-1 a
pełny 8 bitowy przeznaczony jest dla tych terminali,
które radzą sobie z wyświetlaniem znaków
ośmiobitowych.

Zobacz sekcję Polskie znaki, po więcej szczegółów na
temat ich używania w Midnight Commanderze.

[Learn keys]
Nauka klawiszy (Learn keys)

W tym oknie możesz przetestować czy twoje klawisz
F1-F20, Home, End itp. pracują poprawnie na twoim
terminalu. Często nie działają tak, ponieważ bazy
danych terminali są poniszczone.

Przemieszczać się możesz za pomocą klawisza Tab, za
pomocą klawiszy ruchu edytora vi ('h' lewo, 'j' dół,
'k' góra i 'l' prawo) i po tym jak już raz naciśniesz
daną strzałkę (zaznaczy się ona na OK), za ich pomocą
również.

Klawisze testujesz po prostu naciskając każdy z nich.
Jak tylko naciśniesz klawisz i pracuje on zupełnie
poprawnie, obok nazwy klawisza powinno pojawić się OK.
Kiedy klawisz jest już sprawdzony, zaczyna pracować
normalnie (np. F1 wciśnięty po raz pierwszy po prostu
pokaże, że ten klawisz działa, ale naciśnięty po raz
drugi pokaże pomoc). Taka sama sytuacja powtarza się
przy strzałkach. Klawisz Tab powinien pracować zawsze.

Jeśli niektóre klawisze nie pracują poprawnie, nie
zobaczysz OK obok ich nazwy po naciśnięciu ich. Możesz
chcieć je naprawić. Robisz to najeżdżając na
odpowiedni przycisk dla tego klawisza i naciskając Enter.
Pokaże się wtedy czerwona wiadomość i zostaniesz
poproszony o podanie odpowiedniego klawisza. Jeśli chcesz
zrezygnować, po prostu naciśnij Esc i poczekaj do czasu
kiedy wiadomość zniknie. W przeciwnym wypadku wciśnij
klawisz, który sobie życzysz i również poczekaj na
zniknięcie okna.

Kiedy skończysz już ze wszystkimi klawiszami, możesz
nacisnąć Save żeby zachować zmiany do pliku ~/.mc/ini
do sekcji [terminal:TERM] (gdzie TERM jest nazwą twojego
aktualnego terminala) lub po prostu odrzucić je.

[Virtual FS]
Wirtualny system plików (Virtual FS)

Ta opcja daje ci kontrolę nad ustawieniami informacji
wirtualnego systemu plików. Midnight Commander zachowuje
w pamięci informacje związane z niektórymi wirtualnymi
systemami plików, po to żeby kolejne połączenia
przebiegały dużo szybciej (np. ściągane listy
katalogów z serwerów ftp).

Niemniej jednak, żeby mieć dostęp do zawartości
skompresowanego pliku (np. skompresowanego pliku tar)
Midnight Commander musi stworzyć tymczasowy
nieskompresowany plik na twoim dysku.

Dopiero kiedy informacje w pamięci i tymczasowe pliki na
dysku są zgodne z zasobami, możesz chcieć zmienić
parametry informacji znajdujących się w buforze
podręcznym po to, żeby zmniejszyć obciążenie dysku do
mninimum albo do zmaksymalizowania prędkości dostępu do
najczęściej używanych systemów plików.

System plików tar jest całkiem inteligentny jeśli
chodzi o przechowywanie plików: po prostu ściąga
wejścia do katalogów i kiedy chcemy więcej
szczegółów o nim to system je dla nas ściąga.

W rzeczywistości jednak, pliki tar najczęściej trzymane
są jako skompresowane i jako iż natura tych plików nie
pozwala na oglądanie ich bez dekompresji (nie ma tam
widocznych od razu wejść do katalogów), system plików
musi być najpierw zdekompresowany na dysk do pliku
tymczasowego i dopiero potem MC ma do niego dostęp taki
jak do normalnego pliku typu tar.

Teraz, kiedy tak kochamy odwiedzać różne pliki i
zwiedzać systemy plików typu tar na całym dysku, jest
całkiem prawdopodobne, że wyjdziesz z takiego pliku, a
po krótkim czasie będziesz chciał wejdść do niego
spowrotem. Ponieważ dekompresja jest powolna, Midnight
Commander będzie robił kopie plików w pamięci na
określony czas, po upływie którego pliki zostaną
skasowane a miejsce zajmowane przez nie zwolnione.
Standardowo ten czas ustawiony jest na jedną minutę.

System plików FTP trzyma listę katalogów z odwiedzanego
przez nas serwera w buforze podręcznym. Jego ważność
konfigurowana jest za pomocą opcji
ftpfsdirectorycachetimeout. Mała wartość dla tej opcji
może spowolnić wszystkie operacje na systemach ftp
ponieważ każda operacja będzie wymagać kolejnych
zapytań do serwera.

Ponadto możesz zdefiniować serwer proxy dla transferów
ftp i skonfigurować Midnight Commandera tak, aby zawsze
go używał. Zobacz sekcję System plików FTP (FTP File
System) po więcej szczegółów.[Save Setup]
Zapisz ustawienia (Save Setup)

Na starcie Midnight Commander będzie próbował odczytać
opcje startowe z pliku ~/.mc/ini. Jeśli on nie istnieje,
odczyta on konfiguracje z ogólnodostępnego pliku
/usr/share/mc/mc.ini. Jeśli on też nie istnieje MC
użyje swoich domyślnych ustawień.

Komenda Save Setup tworzy plik ~/.mc/ini zachowując
aktualne ustawienia lewego, prawego menu, jak również
menu opcji.

Jeśli właczysz opcję auto save setup, MC zawsze będzie
zachowywał standardowe ustawienie podczas wychodzenia.

Istnieją również ustawienia, które nie mogą być
zmienione z poziomu menu. Dla tych ustawień musisz
wyedytować swój plik konfiguracyjny za pomocą twojego
ulubionego edytora. Zobacz sekcję Specjalne ustawienia po
więcej informacji.



[Executing operating system commands]
Wykonywanie poleceń systemu operacyjnego (Executing
operating system commands)

Możesz wykonywać komendy wpisując je bezpośrednio do
linii poleceń Midnight Commandera, lub wybierając
program, który chcesz wykonać za pomocą klawiszy
przemieszczenia i nacisnąć Enter.

Jeśli naciśniesz Enter na pliku, który nie jest
wykonywalny, Midnight Commander sprawdzi rozszerzenie
pliku i porówna je z rozszerzeniami wybranymi w pliku
rozszerzeń (Extensions File). Jeśli jakaś pozycja się
zgadza, wykonywana jest komenda (raczej bardziej
rozszerzone makro) powiązana z tym rozszerzeniem.

[The cd internal command]
Wbudowana komenda cd (The cd internal command)

Komenda cd jest interpretowana przez Midnight Commandera,
nie dokładnie tak samo jak wykonuje to powłoka. Przez to
rozkaz cd nie może zawierać wielu składników makr,
które są standardowo dostępne, jednak niektórych
potrafi używać:

Tylda Znak tyldy (~) jest zawsze równoznaczny z wpisaniem
nazwy katalogu domowego. Jeśli po znaku tyldy dodasz
jakiś login użytkownika, zostanie on zastąpiony przez
katalog domowy wybranego użytkownika.

Na przykład, ~guest jest katalogiem domowym użytkownika
guest, podczas kiedy ~/guest jest katalogiem guest w twoim
katalogu domowym.

Poprzedni katalog (Previous directory) Możesz
przeskakiwać do katalogu, w którym byłeś poprzednio,
używając specjalnej nazwy katalogu '-' tak jak: cd -

katalogi CDPATH Jeśli katalog wybrany do przejścia nie
jest w naszym aktualnym katalogu, to Midnight Commander
używa ścieżki w zmiennej CDPATH do szukania w
jakimkolwiek z wymienionych tam katalogów.

Na przykład, możesz ustawić swoją zmienną CDPATH na
katalogi ~/src:/usr/src, pozwalając na zmianę katalogów
na jakikolwiek inny wewnątrz ~/src i /usr/src, z miejsca
w którym jesteś (np. cd linux przeniesie cię do
katalogu /usr/src/linux).

[Macro Substitution]
Obsługa makr (Macro Substitution)


Kiedy używamy menu użytkownika, wykonujemy plik o
znajomym rozszerzeniu, lub wykonujemy komendę z linii
poleceń, możemy użyć kilku bardzo prostych makr.

Są to:

"%f"

        Nazwa aktualnego pliku.

"%d"

        Nazwa aktulnego katalogu.

"%F"

        Nazwa pliku w niewybranym panelu.

"%D"

        Nazwa katalogu w niewybranym panelu.

"%t"

        Aktualnie zaznaczone pliki.

"%T"

        Pliki zaznaczone w nieaktywnym panelu.

"%u" i "%U"

        Podobne w działaniu do %t i do %T jednak z tą
        różnicą, że pliki po ich użyciu zostaną
        odznaczone. Oznacza to, że można ich użyć
        tylko raz w jednym menu, ponieważ potem nie
        będzie już żadnych plików zaznaczonych.

"%s" i "%S"

        Wybiera: zaznaczone pliki jeśli są jakieś, w
        przeciwnym razie aktualny plik.

"%cd"

        To jest specjalne makro, które jest używane do
        zmieniania aktualnego katalogu na wybrany
        katalog, na którego froncie jesteśmy. Jest to
        używane przede wszystkim jako interfejs do
        wirtualnych systemów plików.

"%view"

        To makro jest używane żeby włączać wbudowany
        podgląd plików. Może być ono pojedynczo lub z
        grupą argumentów. Jeśli postanawiasz używać
        któregokolwiek z tych argumentów musisz je
        koniecznie wziąć w nawiasy.

        Argumentami są: ascii aby wymusić podgląd w
        trybie ascii; hex aby wymusić podgląd w trybie
        szesnastkowym; nroff przekazuje podglądowi, że
        powinien interpretować pogrubione i podkreślone
        sekwencje programu nroff; unformated aby
        przekazać podglądowi, żeby nie interpretował
        komend nroff aby zrobić tekst pogrubiony lub
        podkreślony.

"%%"

        Znak %

"%{jakiś tekst}"

        Pyta się o zmienną. Pokazuje się okienko
        wejściowe i tekst wewnątrz klamerek używany
        jest jako zachęta (prompt). Makro jest
        zastępowane tekstem wpisanym przez użytkownika.
        Użytkownik może nacisnąć ESC lub F10 aby
        anulować. To makro nie działa jeszcze w linii
        poleceń.

[The subshell support]
Obsługa podpowłoki (The subshell support)

Podpowłoka (powłoka w tle) jest opcją, która musi być
wybrana przy kompilacji, działa ona z powłokami: bash,
tcsh i zsh.

Jeśli powłoka w tle jest włączona do komplilacji,
Midnight Commander będzie sobie tworzył kopie twojej
powłoki (tej zdefiniowanej w zmiennej SHELL, a jeśli nie
ma, to będzie czerpał bezpośrednio z pliku /etc/passwd)
i odpalał pseudo terminal, zamiast wywoływać nową
powłokę za każdym razem kiedy wywołujesz komendę,
komenda będzie przekazana powłoce w tle, jak tylko ją
napiszesz. To pozwala ci na zmianę wielu zmiennych,
używanie funkcji powłoki i zdefiniowanych aliasów,
które są ważne dopóki nie wyjdziesz z Midnight
Commandera.

Jeśli używasz basha możesz wybrać startowe komendy
twojej powłoki w tle w pliku ~/.mc/bashrc, a ustawienia
klawiatury w ~/.mc/inputrc. Użytkownicy tcsh mogą
wstawiać komendy startowe do pliku ~/.mc/tcshrc.

Jeśli kod powłoki w tle jest użyty, możesz zawiesić
aplikację w dowolnej chwili po prostu naciskając
kombinację C-o i przeskakując spowrotem do Midnight
Commandera, jeśli zawiesisz jakąś aplikację nie
będziesz mógł używać innych zewnętrznych komend
zanim nie wyjdziesz z aplikacji, którą przerwałeś.

Extra dodatkiem do używania powłoki w tle jest to, że
zachęta widoczna w Midnight Commanderze jest tą samą,
którą aktualnie używasz w powłoce.

Zobacz sekcję Opcje po więcej informacji na temat tego,
jak możesz kontrolować powłokę w tle.

[Chmod]
Chmod

Okno Chmod jest używane do zmieniania atrybutów grupy
plików lub katalogów. Może być ono wywołane
kombinacją C-x c.

Okno Chmod ma dwie części - Uprawnienia (Permissions) i
Plik (File)

W sekcji Plik wyświetlana jest nazwa pliku lub katalogu i
jego uprawnienia w formie liczbowej jak również
właściciel i grupa.

W sekcji Uprawnienia jest kilka przycisków, z których
każdy odpowiada za odpowiednie uprawnienie do pliku.
Podczas zmieniania atrybutów, widzisz jak zmienia się
wartość liczbowa w oknie Plik.

Do poruszania pomiędzy okienkami (przyciskami i polami do
zaznaczania) używaj strzałek lub klawisza tab. Aby
zmienić pola lub wcisnąć przycisk używaj klawisza
spacji. Możesz również używać "gorących liter" aby
go wybrać (są one podświetlonymi literami na
przyciskach).

Aby uaktywnić wprowadzone zmiany wciśnij Enter.

Kiedy pracujesz z grupą plików, lub katalogów, możesz
kliknąć na bit, który chcesz wybrać lub wyczyścić.
Kiedy już wybrałeś bity, które chcesz zmienić,
możesz wcisnąć jeden z przycisków aktywujących (Set
marked lub Clear marked).

I w końcu, aby wprowadzić dokładnie takie zmiany jak
wybrałeś, użyj przycisku [Set all], który zadziała na
wszystkich wybranych plikach.

[Marked all] włącza tylko zaznaczone atrybuty do
wybranych plików.

[Set marked] włącza zaznaczone bity w atrybutach
wszystkich wybranych plików.

[Clean marked] czyści zaznaczone bity z atrybutów
zaznaczonych plików.

[Set] ustawia atrybuty jednego pliku.

[Cancel] unieważnia komendę chmod.

[Chown]
Chown

Komenda chown jest używana do zmiany właściela/grupy
pliku. Skrótem klawiszowym jest kombinacja C-x o.

[Advanced Chown]
Zaawansowane chown (Advanced Chown)

Zaawansowane chown jest komendą łączącą w sobie
komendy chmod i chown. Możesz za jednym zamachem zmienić
atrybuty i właściela/grupę pliku.

[File Operations]
Operacje na plikach (File Operations)

Kiedy kopiujesz, przenosisz lub kasujesz pliki, Midnight
Commander pokazuje okno opisowe operacji na pliku.
Pokazuje nazwę pliku, na którym aktualnie dokonuje się
operacja. Widoczne są co najwyżej trzy linie postępu.
Pierwsza (file) mówi nam jak duża część pliku
została już przekopiowana. Druga (bytes) mówi jak duża
część wszystkich zaznaczonych plików została
przekopiowana jak do tej pory. Trzecia (count) mówi jaka
ilość plików została już przekopiowana. Jeśli opcja
verbose jest wyłączona, linia file i bytes nie jest
pokazywana.

Są dwa przyciski na dole okna dialogowego. Naciskając
przycisk Skip ominiemy resztę aktualnie "ruszanego"
pliku. Naciskając przycisk Abort zatrzymamy całą
operację, pominiemy resztę plików.

Są trzy inne okna dialogowe, które mogą się włączyć
podczas operacji na plikach.

Okno błędów informuje nas o błędach zaistniałych
podczas operacji na pliku. Są w nim trzy możliwości
wyboru. Przycisk Skip mówi żeby pominąć wybrany plik,
przycisk Abort żeby przerwać całą operacją, a Retry
aby ponowić próbę (np. kiedy usunąłeś problem
korzystając z innego terminala).

Okno zastępowania jest pokazywane kiedy próbujesz
przenieść lub przekopiować plik, a taki już w miejscu
docelowym istnieje. Okno pokazuje daty i wielkości obu
plików. Naciśnij przycisk Yes aby nadpisać (zastąpić)
stary plik nowym, No aby pominąć ten plik, alL aby
zastąpić wszystkie pliki, nonE aby nigdy nie
zastępować i Update aby zastąpić ale tylko wtedy kiedy
plik źródłowy jest nowszy niż docelowy. Całą
operację możesz przerwać naciskając przycisk Abort.

Okno rekursywnego kasowania jest pokazywane kiedy
próbujesz skasować katalog, który nie jest pusty.
Naciśnij przycisk Yes aby skasować katalog rekursywnie,
No aby pominąć katalog, alL aby skasować wszystkie
katalogi rekursywnie i nonE aby pominąć wszystkie
katalogi, które nie są puste. Możesz przerwać całą
opecją naciskając przycisk Abort. Jeśli wybrałeś
przycisk Yes lub alL będziesz zapytany o potwierdzenie.
Wybierz "yes" tylko jeśli jesteś pewien, że chcesz
skasować wszystko rekursywnie.

Jeśli zaznaczyłeś pliki, i wykonujesz operacje tylko na
nich, to jeśli operacja się udała zostaną one
odznaczone, te, na których operacja nie przebiegła
całkowicie pomyślnie, pozostaną zaznaczone.

[Mask Copy/Rename]
Maski kopiowania/przenoszenia (Mask Copy/Rename)

Operacje przenoszenia i kopiowania pozwalają ci na
tłumaczenie nazw plików w łatwy sposób. Aby to
zrobić, musisz wybrać odpowiednią maskę źródłową i
najczęściej w nazwie docelowej użyć gwiazdek.
Wszystkie pliki pasujące do maski źródłowej są
kopiowane/przenoszone w zgodzie z maską docelową. Jeśli
są jakieś pliki zaznaczone, tylko one są brane pod
uwagę przy wybieraniu plików.

Są jeszcze inne opcje, które możesz ustawić:

Opcja Follow links mówi czy dowiązania i dowiązania
twarde w katalogu źródłowym powinny być przenoszone
jako dowiązania czy też powinna być przegrywana ich
zawartość (plik, na który wskazują).

Opcja Dive into subdirs ... mówi co program ma robić,
kiedy kopiuje się katalog, a taki już istnieje.
Standardowo kopiuje się pliki do wewnątrz już
istniejącego katalogu (dodaje), po włączeniu tej opcji
kopiuje się katalog źródłowy do wnętrza tego
katalogu. Może przykład pomoże:

Chcesz przekopiować zawartość katalogu foo do /bla/foo,
które już istnieje. Normalnie (Dive nie jest
włączone), mc skopiuje to dokładnie do /bla/foo. Po
włączeniu tej opcji zawartość zostanie skopiowana do
/bla/foo/foo ponieważ ten katalog już istnieje.

Opcja Preserve attributes mówi czy zachowywać oryginalne
atrybuty pliku, czasy i jeśli jesteś rootem to nawet
numery UID i GID. Jeśli ta opcja jest wyłączona
używana jest aktualna wartość zmiennej umask.

"Use shell patterns on"

Jeśli opcja obsługi wzorców powłoki jest włączona,
możesz używać znaków '*' i '?' w maskach
źródłowych. Działają one tak jak w powłoce. W masce
docelowej możesz używać tylko '*' i '\<cyfra>'.
Pierwsza maska '*' w nazwie docelowej odnosi sie do
pierwszej gwiazdki w masce źródłowej, druga do drugiej
itd. Joker '\1' odnosi się do pierwszego jokera w masce
źródłowej, '\2' odnosi się do drugiego i tak dalej aż
do '\9'. Joker '\0' oznacza pełną nazwę pliku
źródłowego.

Dwa przykłady:

Jeśli maska źródłowa jest "*.tar.gz", a miejscem
docelowym jest "/bla/*.tgz" i plikiem, który ma zostać
przekopiowany jest "foo.tar.gz", to kopią będzie
"foo.tgz" w katalogu "/bla".

Załóżmy, że chcesz zaminieć miejscami nazwę i
rozszerzenie pliku, tak, że plik "plik.c" ma być
zmieniony na "c.plik" itp. Maska źródłowa powinna być
następująca: "*.*", natomiast docelowa: "\2.\1".

"Use shell patterns off"

Kiedy wzorce powłoki są wyłączone, MC nie dokonuje
automatycznego grupowania plików. Musisz użyć
wyrażenia'\(...\)' w masce źródłowej aby
zasygnalizować istnienie jokerów w masce docelowej. Jest
to trochę łatwiejsze, ale też wymaga aby trochę się
napisać. Z drugiej jednak strony, makra są bardzo
podobne tych używanych kiedy wzorce powłoki są
włączone.

Dwa przykłady:

Jeśli maską źródłową jest "^\(.*\)\.tar\.gz$",
docelową jest "/bla/*.tgz" i plikiem do przekopiowania
jest "foo.tar.gz", kopią będzie "/bla/foo.tgz".

Załóżmy, że chemy zamienić miejscami nazwę i
rozszerzenia, tak, że plik "plik.c" będzie się nazywał
"c.plik" itp. Maską źródłową powinno być
"^\(.*\)\.\(.*\)$", a docelową "\2.\1".

"Konwersje nazwy (Case Conversions)"

Możesz również zmieniać nazwy plików. Jeśli użyjesz
'\u' lub '\l' w masce docelowej, następny znak będzie
przekonwertowany na duży lub mały, zależnie od podanej
opcji.

Jeśli użyjesz '\U' lub '\L' w masce docelowej, następne
znaki będą zmieniane na małe lub duże (zależnie od
opcji), aż do napotkania znaku '\E' lub następnych '\U',
'\L' bądź też końca linii.

Konwersje '\u' i '\l' mają wyższy priorytet niż '\U' i
'\L'.

Na przykład, jeśli maską źródłową jest '*' (shell
patterns on) lub '^\(.*\)$' (shell patterns off) i maską
docelową jest '\L\u*', nazwa pliku będzie miała
pierwszą literę dużą, ale pozostałe już małe,
niezależnie od obecnej nazwy.

Możesz również używać '\' aby "podkreślić" znak. Na
przykład, '\\' jest backsleshem, a '\*' jest gwiazdką.

[Internal File Viewer]
Wbudowany podgląd plików

Wbudowany podgląd plików pozwala na dwa tryby
wyśmietlania: ASCII i hex. Aby przełączać się
pomiędzy tymi trybami używaj klawisza F4. Jeśli masz
zainstalowany program GNU gzip, będzie on automatycznie
używany do dekompresji plików w przypadku wystąpienia
takiej potrzeby.

Podgląd plików będzie próbował użyć najlepszej
metody zalecanej przez system lub rozszerzenie pliku.
Wbudowany podgląd plików będzie interpretował wiele
ciągów znaków, i włączał podkreślenie lub
pogrubienie, powodując tym samym dużo przyjemniejszy
wygląd plików.

Kiedy jesteś w trybie hex, funkcja szukania akceptuje
tekst w cudzysłowach równie dobrze jak wartości
szesnastkowe.

Możesz mieszać ciągi znaków ze stałymi tak jak:
"Ciąg" 0xFE 0xBB "więcej tekstu". Ciąg pomiędzy
stałymi i cudzysłowami jest po prostu ignorowany.

Kilka wewnętrznych szczegółów na temat podglądu: Na
systemach, które używają wywołania systemowego
mmap(2), program mapuje pliki zamiast je ładować; jeśli
system nie obsługuje mmap(2) lub plik pasuje do
któregoś z wybranych filtrów, podgląd użyje jego
rozszerzalnych buforów, dzięki temu ładując tylko te
części, do których musisz mieć aktualnie dostęp
(dotyczy również plików skompresowanych).

Tu jest lista akcji powiązanych z każdym klawiszem,
który Midnight Commander obsługuje w wewnętrznym
poglądzie.

F1 Wywołuje wbudowaną przeglądarkę pomocy.

F2 Przełącza tryb zawijania.

F4 Przełącza tryb wyświetlania.

F5 Idź do linii. Zostaniesz zapytany o numer linii i
zostanie ona wyświetlona na ekranie twojego monitora.

F6, /. Szukaj wyrażeń w dalszej części.

?, Wsteczne wyszukiwanie wyrażenia.

F7 Normalne wyszukiwaniewyszukiwanie w trybie hex.

C-s. Zaczyna normalne szukanie jeśli nie było żadnego
wcześniej, w przeciwnym razie szuka następnego
wystąpienia.

C-r. Zaczyna szukanie wsteczne jeśli jeszcze żadnego nie
było, w przeciwnym razie szuka następnego wystąpienia.

n. Szuka następnego wystąpienia.

F8 Przełącza tryby Raw i Parsed. Pokaże to plik w
postaci takiej w jakiej został znaleziony na dysku, lub
jeśli został wybrany jakiś filtr, bądź też plik
spełnia wymagania w pliku mc.ext, wyświetlane jest to co
przekazuje filtr. Aktualne ustawienie jest zawsze
przeciwne niż to napisane na przycisku, przycisk wskazuje
zawsze to co się stanie po jego naciśnięciu.

F9 Przełącza pomiędzy trybami format i unformat. Kiedy
tryb formatu jest włączony podgląd będzie
interpretował niektóre sentencje i pokazywał tekst
pogrubiony i podkreślony innymi kolorami. Wynika z tego,
że przycisk wskazuje co innego niż jest aktualnie (patrz
wyżej).

F10, Esc. Wychodzi z wbudowanego podglądu.

Page Down, space, C-v. Przewija jedną stronę naprzód.

Page Up, M-v, C-b, backspace. Przewija jedną stronę
wstecz.

strzałka w dół. Przewija jedną linię naprzód.

strzałka w górę. Przewija jedną linię wstecz.

C-l. Odświeża ekran.

!. Włącza powłokę w aktualnym katalogu roboczym.

C-f. Przeskakuje do następnego pliku.

C-b. Przeskakuje do poprzedniego pliku.

M-r. Przełącza linijkę.

Możliwe jest poinstruowanie podglądu pliku jak ma
wyświetlać plik, zobacz sekcję Edycja pliku
rozszerzeń.[Internal File Editor]
Wbudowany edytor plików

Wbudowany edytor plików ma większość funkcji
posiadanych przez inne edytory pełno-ekranowe. Jest
wywoływany po naciśnięciu klawisza F4 o ile opcja
use_internal_edit jest ustawiona w pliku startowyn. Ma
maksymalny rozmiar pliku wynoszący szesnaście
megabajtów i potrafi bez skazy edytować pliki binarne.

Opcje, które aktualnie posiada to: kopiowanie,
przenoszenie, kasowanie, wycinanie i wklejanie bloków;
klawisz dla klawisza undo; rozciągane menu; wklejanie
plików; definiowanie makr; szukanie i zastępowanie
wyrażeń regularnych (i nasze własne funkcje
scanf-printf szukające i zamieniające); strzałki z
Shiftem zaznaczające teksty w stylu MSW-MAC (tylko dla
konsoli typu Linux); przełączanie trybu
wstawiania-zastępowania; opcja pozwalająca na
"przerzucenie" bloku tekstu przez komendę powłoki jak na
przykład indent.

Edytor jest bardzo prosty w użyciu i nie wymaga żadnego
przygotowania. Aby zobaczyć jakie są klawisze po prostu
obejrzyj odpowiednie menu rozwijalne. Inne klawisze to:
przemieszczanie z Shiftem zaznaczające tekst. Ctrl-Ins
kopiuje do pliku cooledit.clip a Shift-Ins wkleja z pliku
cooledit.clip. Shift-Del Wycina do cooledit.clip, a
Ctrl-Del kasuje zaznaczony tekst. Klawisze dokończenia
również dają Enter z automatycznym wcięciem.
Podświetlanie myszą również działa, i możesz je
przesłonić i spowodować normalne zaznaczanie tekstu
(takie jak obsługuje terminal) po prostu trzymając
klawisz Shift.

Aby zdefiniować makro, naciśnij Ctrl-R i potem naciśnij
klawisze, które chcesz aby były wykonywane. Naciśnij
ponownie Ctrl-R kiedy skończysz. Możesz również
przyporządkować makro do dowolnego klawisza jaki chcesz
naciskając ten klawisz. Makro jest wykonywane kiedy
naciśniesz Ctrl-A i przyporządkowany klawisz. Makro jest
wykonywane również jeśli naciśniesz klawisz Meta,
Ctrl, lub Esc i wybrany klawisz, jednak tylko jeśli ten
klawisz nie jest używane przez inne funkcje. Raz
zdefiniowane, makro wędruje sobie do pliku
.mc/cedit/cooledit.macros w twoim katalogu domowym.
Możesz skasować makro kasując odpowiednią linię z
tego pliku.

F19 sformatuje format C jeśli jest podświetlony. Żeby
to działało, stwórz wykonywalny plik
.mc/cedit/edit.indent.rc w twoim katalogu domowym
zawierający poniższe:

#!/bin/sh
/usr/bin/indent -kr -pcs $HOME/.mc/cedit/cooledit.block >& /dev/null
cat /dev/null > $HOME/.mc/cedit/cooledit.error

Możesz używać funkcji scanf do przeszukiwania i
zastępowania formatów znaków w C. Najpierw jest rzuć
okiem na stronę manuala funkcji sscanf i sprintf aby
zobaczyć jaki jest format ciągów i jak on działa.
Załóżmy, że chcesz wszystkie wystąpienia ciągu
złożonego z, powiedzmy, otwartego nawiasu, trzech
oddzielonych przecinkami liczb i nawiasu zamykającego,
zastąpić ciągiem złożonym ze słowa jabłka, trzeciej
liczby, słowa pomarańcze i drugiej liczby. Należy
wówczas tak wypełnić okno dialogowe zastępowania:

 Enter search string
(%d,%d,%d)
 Enter replace string
jabłka %d pomarańcze %d
 Enter replacement argument order
3,2

Ostatnia linia mówi, że w miejscu pierwszego i drugiego
argumentu wyniku mają być użyte trzeci i drugi
wejściowy.

Jest również dobrym polecenia włączenie opcji pytania
się przed zamianą, ponieważ zgodność jest znajdowana
kiedykolwiek tylko liczba argumentów znalezionych zgadza
sie z liczbą podanych, co nie zawsze jest prawdziwą
zgodnością. Scanf traktuje również białe znaki jako
elastyczne. Zauważ, że format scanfa % jest również
bardzo użyteczny dla skanowania znaków i białych
spacji.

Edytor wyświetla również znaki nieamerykańskie (160+).
Kiedy edytujesz plik binarny, powinieneś ustawić opcję
display bits do 7 bitów w menu opcji, aby utrzymać
przejrzystość odstępów między znakami.

Zobacz sekcję Polskie znaki, aby poznać szczegóły na
temat używania polskich znaków w Midnight Commanderze.

[Completion]
Dokańczanie


Pozwól Midnight Commanderowi pisać za ciebie.

Spróbuj użyć dokończenia na tekście przed aktualną
pozycją. MC próbuje dokończyć tekst jako zmienną
(jeśli tekst zaczyna się od znaku $), nazwę
użytkownika (jeśli tekst zaczyna się od znaku ~),
nazwę hosta (jeśli tekst zaczyna się od znaku @) lub
komendę (jeśli jesteś w linii komend w pozycji gdzie
możesz wpisać jakąś komendę, możliwe dokończenia
będą zawierać również zarezerwowane słowa i
wbudowane komendy powłoki). Jeśli żaden z powyższych
warunków nie jest spełniony, próbuje się dokańczać
nazwę pliku.

Nazwa pliku, nazwa użytkownika i hosta, pracuje we
wszystkich liniach wejścia, dokańczanie komend pracuje
tylko w wybranych. Jeśli dokańczanie jest rozbudowane
(jest więcej różnych możliwości), MC wyda krótki
dźwięk, a następna akcja będzie zależeć od wartości
zmiennej Complete: show all w menu konfiguracja. Jeśli
jest ona włączona, zostanie wyświetlona lista
wszystkich możliwych nazw. Właściwą nazwę możesz
wybrać za pomocą strzałek a potem naciskając klawisz
Enter na właściwej pozycji. Możesz także nacisnąć
pierwsze litery, którymi różnią się możliwości aby
odrzucić tak dużą część dokończeń jak to tylko
możliwe. Jeśli naciśniesz znowu M-Tab, pokazane
zostaną tylko te pozycje, które zaczynają się od
kolejnych podanych liter. Kiedy nie maja już więcej
możliwości, okno znika, ale możesz je wcześniej
schować używając klawiszy anulujących: Esc, F10 oraz
strzałek w lewo i prawo. Jeśli Complete: show all jest
wyłączone, okno z listą włącza się dopiero wtedy,
kiedy naciskasz M-Tab po raz drugi. Za pierwszym razem MC
wydaje tylko krótki dźwięk.

[Virtual File System]
Wirtualny system plików (Virtual File System)

Midnight Commander jest dostarczany z kodem pozwalający
na dostęp do systemów plików. Ten kod nazywany jest
wirtualnym systemem plików. Pozwala on Midnight
Commanderowi manipulować plikami trzymanymi na systemach
nie Unixowych.

Aktualnie Midnight Commander jest wyposażony w niektóre
wirtualne systemy plików (VFS): lokalny system plików,
używany do dostępu do typowych systemów plików
Unixowych; ftpfs używanego do manipulowania plikami na
zdalnych systemach na poprzez protokół FTP; tarfs
używany do manipulania plikami w systemach tar i w
skompresowanych systemach tar; undelfs, używany do
odzyskiwania skasowanych plików na systemach typu ext2
(standardowy system pracy systemu Linux), fish (do
manipulowania plikami poprzez połączenia powłok takich
jak rsh czy ssh) i w końcu system mcfs (system plików
Midnight Commandera), oparty o sieć.

Kod VFS potrafi interpretować poprawnie wszystkie nazwy
ścieżek i przekazuje je do właściwego systemu plików.
Format używany dla każdego z systemów plików jest
opisany w swojej oddzielnej sekcji.

[FTP File System]
System plików FTP (FTP File System)

Ftpfs pozwala na manipulowanie plikami na zdalnych
komputerach, do normalnego użytku, możesz próbować
używać panelowych komend FTP i dowiązań (dostępnych z
linii menu) lub zmienić ścieżkę bezpośrednio za
pomocą zwykłej komendy cd wyglądającej tak jak
poniżej:

/#ftp:[!][użytkownik[:hasło]@]komputer[:port][zdalny
katalog]

Parametry użytkownik, port i zdalny katalog są
opcjonalne. Jeśli wybierzesz element użytkownik Midnight
Commander spróbuje zalogować się na zdalnym komputerze
jako zadany użytkownik, w przeciwnym razie użyje twojego
loginu. Opcjonalne jest również hasło, jeśli jest
obecne zostanie użyte do nawiązania połączenia. To
użycie nie jest zalecane (tak samo jak trzymanie tego w
twojej hotliście, dopóki nie ustawisz odpowiednich
uprawnień, aby nikt niepowołany nie miał do tego
dostępu).

Przykłady:

    /#ftp:ftp.nuclecu.unam.mx/linux/local
    /#ftp:tsx-11.mit.edu/pub/linux/packages
    /#ftp:!behind.firewall.edu/pub
    /#ftp:guest@remote-host.com:40/pub
    /#ftp:miguel:xxx@server/pub

Aby połączyć się z serwerem znajdującym się za
firewallem, będziesz musiał użyc przedrostka ftp://!
aby wymusić na Midnight Commanderze używanie serwera
proxy do transferu danch. Serwer proxy definiuje się w
oknie dialogowym wirtualnego systemu plików.

Inną możliwością jest ustawienie opcji Always use ftp
proxy w oknie konfiguracyjnym wirtualnego systemu plików.
Skonfiguruje to program tak, aby zawsze używał serwera
proxy. Jeśli ta zmienna jest ustawiona, program będzie
robił dwie rzeczy: konsultował plik
/usr/share/mc.no_proxy w celu znalezienia linii
zawierających nazwy serwerów, które są lokalne (jeśli
nazwa hosta zaczyna się od kropki, uznaje się, że jest
to domena) i sprawdza czy jakieś hosty bez kropek w
nazwie są widoczne bezpośrednio.

Jeśli używasz systemu ftpfs będąc za routerem
filtrującym, który nie pozwala ci na używanie
standardowej metody otwierania plików, możesz chcieć
wymusić na programie używanie trybu passive-open. Aby
tego używać ustaw opcję ftpfs_use_passive_connections w
pliku inicjującym.

Midnight Commander przechowuje listę katalogów w buforze
podręcznym. Czas wyrzucania bufora jest ustawiany w oknie
dialogowym Wirtualnego Systemu Plików. To ma śmieszną
właściwość taką, że nawet kiedy wystąpią jakieś
zmiany w katalogu, nie będą one pokazane w strukturze
katalogów, dopóki nie wymusisz tego przy użyciu
kombinacji C-r. To jest dobre rozwiązanie (jeśli
myślisz, że to jest bug, to pomyśl o pracy na zdalnych
systemach położonych po drugiej stronie Atlantyku przy
użyciu ftpfs :) ).

[Tar File System]
System plików tar (Tar File System)

System plików tar pozwala na dostęp w trybie
tylko-do-odczytu do plików typu tar i do skompresowanych
plików typu tar, za pomocą komendy chdir. Aby zmienić
katalog na plik tar, możesz zmienić aktualny katalog
używając następującej konstrukcji:

/nazwa_pliku.tar:utar/[katalogu-wewnątrza-archiwum]

Plik mc.ext pozwala już na tworzenie skrótów do plików
tar, oznacza to, że możesz wybrać jakiś plik tar i
nacisnąć enter aby do niego wejść, zobacz sekcję
Edycja pliku rozszerzeń po więcej szczegółów na temat
tego jak zostało to pomyślane.

Przykłady

    mc-3.0.tar.gz#utar/mc-3.0/vfs
    /ftp/GCC/gcc-2.7.0.tar#utar

Późniejszy podaje pełną ścieżkę archiwum tar.[FIle transfer over SHell filesystem]
Transfer plików pomiędzy systemami plików (FIle
transfer over SHell filesystem)


System plików fish jest systemem opartym na sieci, który
pozwala na manipulowanie plikami na obcej maszynie tak
jakby były one lokalne. Aby tego używać, druga strona
musi również mieć ustawiony serwer fish, lub musi mieć
powłokę kompatybilną z bashem.

Aby połączyć się z obcą maszyną, musisz tylko
zmienić katalog do specjalnego katalogu, którego nazwa
jest w następującym formacie:

/#sh:[użytkownik@]komputer[:opcje];/[zdalny-katalog];</em>
Elementy użytkownik, opcje i zdalny katalog są
opcjonalne. Jeśli podasz użytkownika Midnight Commander
spróuje zalogować się na obcy komputer jako zadany
użytkownik w przeciwnym razie użyty zostanie twój
login.

Jako opcja może wystąpić 'C' - włącza kompresje i
'rsh' - włącza rsh zamist ssh. Jeśli zdalny-katalog
istnieje, twój aktualny katalog na zdalnym komputerze
będzie ustawiony na niego.

Przykłady:

    /#sh:onlyrsh.mx:r/linux/local
    /#sh:joe@want.compression.edu:C/private
    /#sh:joe@noncompressed.ssh.edu/private
[Network File System]
Sieciowe systemy plików

Midnight Commander pozwala na obsługę zdalnych systemów
i manipulowanie na ich dyskach, tak jakby były one
lokalne. Żeby to było możliwe druga maszyna musi być
uruchomiona razem z programem mcserv(8).

Żeby podłączyć się do obcego komputera musisz
przejść do katalogu w specjalny sposób opisany
poniżej:

mc:[użytkownik@]komputer[:port][katalog]

Użytkownik, port i katalog są opcjami nieobowiązkowymi.
Jeśli podasz użytkownika Midnight Commander spróbuje
zalogować się do systemu zdalnego jako zadany
użytkownik, w przeciwnym wypadku spróbuje użyć twojej
aktualnej nazwy zgłoszeniowej.

Port jest używany jeśli zdalny komputer jest odpalony na
niestandardowych portach (zobacz stronę manuala mcserv(8)
po więcej informacji o portach); i wreszcie jeśli
katalog jest podany, twoim katalogiem domowym na zdalnym
komputerze będzie ten podany.

Przykłady:

    mc:ftp.nuclecu.unam.mx/linux/local
    mc:joe@foo.edu:11321/private

[Undelete File System]
Odzyskiwanie plików

Na systemach Linuksowych, jeśli dodałeś w konfiguracji
opcję przywracania skasowanych plików z systemów ext2,
będziesz w stanie to robić. Odzyskiwanie plików jest
możliwe tylko i wyłącznie na systemach typu ext2.
Przywracany system plików jest tylko nakładką na
bibliotekę ext2fs: odzyskiwanie nazw wszystkich
skasowanych plików i próba uczynienia z nich normalnej
partycji.

Żeby używać tych systemów plików, będziesz musiał
przejść od specjalnego pliku, którego nazwa składa
się z przedrostka "undel:" i nazwy pliku, w której ów
plik rezyduje.

Na przykład, aby odzyskać skasowane pliki z drugiej
partycji pierwszego dysku scsi Linux, będziesz musiał
użyć następującej ścieżki:

    undel:/dev/sda2

Może to chwilkę potrwać zanim pliki zostaną pokazane i
będziesz mógł je normalnie oglądać.

[Polskie znaki]
Polskie znaki

Midnight Commander bardzo dobrze radzi sobie z obsługą
znaków nieamerykańskich (160+) w tym polskich. Ważne
jest aby mieć ustawione polskie znaki na konsoli (tzn.
aby powłoka je obsługiwała). Jeśli używasz basha
musisz tylko ustawić w pliku inputrc ( /etc/inputrc lub
~/.inputrc) następujące wartości:

set meta-flag on
set convert-meta off
set output-meta on

w pliku /etc/sysconfig/i18n:

SYSFONT=lat2u-16
SYSFONTACM=iso02

natomiast w pliku /etc/sysconfig keyboard:

KEYTABLE=pl

Potem użyj poleceń /sbin/setsysfont i loadkeys pl.
[Zwróć uwagę na to, że te pliki są charakterystyczne
dla dystrybucji RedHat, jeśli masz inną i wiesz jak to
ustawić, to napisz do mnie, a ja to tu dopiszę [ patrz
tłumacz na dole ;)) ]].

Teraz wystarczy już tylko włączyć odpowiednie opcje w
menu opcji (klawisz F9). W menu opcji wybieramy Display
bits i włączamy opcje ISO 8859-1 oraz Full 8 bits input.
Potem zapisujemy konfigurację w opcje | Save setup.

I gotowe - polskie literki działają również w
podglądzie i wbudowanym edytorze plików.

[Colors]
Kolory

Midnight Commander próbuje sprawdzić czy twój terminal
obsługuje kolory używając bazy danych terminali.
Czasami jest to zmieniane przez różne flagi startowe,
np. możesz wymusić wyświetlanie czarno-białe lub
kolorowe startując z opcją odpowiednio -b i -c.

Jeśli program jest skompilowany z menedżerem ekranu
Slang zamiast ncurses, sprawdzi on również wartość
zmiennej COLORTERM. Jeśli jest ustawiona, ma takie samo
znaczenie jak opcja -c.

Możesz wybrać terminale, które zawsze żądają
wyświetlania w kolorze, poprzez dodanie ich do pozycji
color_terminals w sekcji pliku startującego. Uchroni to
Midnight Commandera przed próbami odkrycia typu twojego
terminala. Na przykład
[Colors]
color_terminals=linux,xterm
color_terminals=terminal-name1,terminal-name2...

Program może być skompilowany zarówno z bibliotekami
slang jak i ncurses. Ncurses nie obsługuje metody
wymuszania wyświetlania, zawsze sprawdza w bazie danych
terminali.

Midnight Commander umożliwia również zmianę
standardowych barw ekranu. Aktualnie kolory są
skonfigurowane przy użyciu zmiennej MC_COLOR_TABLE w
sekcji Colors pliku startowego.

W sekcji kolorów, standardowa mapa kolorów jest
ładowana ze zmiennej base_color. Możesz wybrać swoją
własną mapę dla terminala poprzez użycie nazwy
terminala jako klucza w tej sekcji. Na przykład:

[Colors]
base_color=
xterm=menu=magenta:marked=,magenta:markselect=,red

Format definicji kolorów jest następujący:

  <słowo kluczowe>=<kolor powierzchni">,<kolor tła>:<słowo kluczowe>= ...

Kolory są opcjonalne, a słowa kluczowe są
następujące: normal, selected, marked, markselect,
errors, input, reverse menu, menusel, menuhot, menuhotsel,
gauge; kolory okien dialogowych: dnormal, dfocus,
dhotnormal, dhotfocus; Kolory pomocy: helpnormal,
helpitalic, helpbold, helplink, helpslink; Kolory
podglądu: viewunderline; Specjalne tryby podświetlenia:
executable, directory, link, device, special. [nie
tłumaczyłem nazw z racji tego, że trzeba je stosować w
ich angielskim brzmieniu - jeśli jesteś aż tak
zaawansowany, użyj słownika].

Okna dialogowe mogą mieć następujące kolory: dnormal
używany do normalnego tekstu, dfocus jest kolorem
używanym do wyświetlania aktualnego komponentu,
dhotnormal jest kolorem używanym do odróżnienia
klawiszy w normalnych komponentach, a dhotfocus jest
używany do wyświetlania owych w aktualnie wybranym.

Menu używa tego samego schematu, ale jako nazw kolorów
używa menu, menusel, menuhot i menuhotsel.

Pomoc używa następujących kolorów: helpnormal używany
do normalnego tekstu, helpitalic używa tej samej
czcionki, którą wykorzystuje manual do wyświetlania
czcionki typu italic, helpbold tak samo jak wyżej tylko
czcionki są typu bold, helplink używane dla niewybranych
jeszcze dowiązań i helpslink używane dla już
wybranych.

gauge pokazuje kolor wypełnienia pokazywany przy
wskaźniku postępu [ang. gauge], ukazującym ile procent
pliku zostało przekopiowane itp. w graficzny sposób.

Dla trybu wysokiego podświetlania directory jest używane
jako kolor do wyświetlania katalogów; executable dla
plików wykonywalnych; link do wyświetlania dowiązań;
device do wyświetlania plików urządzeń (devices);
special dla plików specjalnych, takich jak gniazda FIFO i
IPC; core dla wyświetlania plików typu core (zobacz
również tę opcję w sekcji Specjalne ustawienia).

Możliwe kolory to: black, gray, red, brightred, green,
brightgreen, brown, yellow, blue, brightblue, magenta,
brightmagenta, cyan, brightcyan, lightgray and white.
[sorry, że ich nazw nie tłumaczyłem, ale używać ich
trzeba w oryginalnym brzmieniu :))].

[Special Settings]
Specjalne ustawienia

Większość ustawień Midnight Commandera może być
zmieniana z poziomu menu. Pomimo tego jest pewna ilość
ustawień, których zmiana możliwa jest jedynie poprzez
zmianę w plikach konfiguracyjnych.

Opcje mogą być ustawione w twoim pliku ~/.mc/ini :

clear_before_exec.

        Standardowo Midnight Commander czyści ekran
        przed wykonaniem komendy. Jeśli chciałbyś
        widzieć wyjście komendy na dole ekranu,
        wyedytuj twój plik ~/mc/ini i zmień pole
        clear_before_exec na 0.

confirm_view_dir.

        Jeśli naciskasz F3 na katalogu, normalnie MC
        wchodzi do niego. Jeśli ta opcja ma wartość 1,
        MC zapyta się o potwierdzenie przed wejściem do
        tego katalogu, jeśli masz zaznaczone jakieś
        pliki.

drop_menus.

        Jeśli ta opcja jest ustawiona, kiedy naciskasz
        klawisz F9, rozciągane menu będzie od razu
        rozłożone, w przeciwnym wypadku znajdziesz się
        po prostu w najwyższym wierszu ekranu
        traktowanym jako menu. Będziesz musiał użyć
        strzałek lub pierwszych literek, aby wybrać
        konkretne menu.

ftpfs_retry_seconds.

        Wartość jest ilością sekund, przez które
        Midnight Commander będzie czekał cierpliwie
        zanim rozpocznie łączenie się z serwerem ftp
        od nowa. Dzieje się to wtedy kiedy serwer
        odmówił połączenia lub hasło jest
        nieprawidłowe. Jeśli wartość wynosi zero, nie
        nastąpi próba ponownego połączenia z
        serwerem.

ftpfs_use_passive_connections.

        Standardowo ta opcja jest wyłączona. Powoduje
        ona, że ftpfs otwiera połączenia pasywne dla
        transmisji danych. Jest to używane przez ludzi,
        którzy siedzą za ruterami filtrującymi.
        Działa to tylko wtedy, kiedy nie używasz
        serwera ftp proxy.

max_dirt_limit.

        Opisuje jak wiele odświeżeń ekranu może być
        maksymalnie ominięte we wbudowanym podglądzie
        plików. Normalnie ta wartość jest ważna,
        gdyż MC automatycznie dostosowuje liczbę
        odświeżeń do liczby naciśniętych klawiszy.
        Chociaż na bardzo wolnych komputerach lub na
        klawiaturach z szybkim powtarzaniem klawiszy,
        duża wartość mogłaby spowodować skoki ekranu
        i utratę płynności.

        Wydaje się, że wartość 10 dla max_dirt_limit
        jest najlepszym ustawieniem i to jest wartość
        standardowa tej funkcji.

mouse_move_pages.

        Kontroluje czy przewijanie w panelu za pomocą
        myszki odbywa się strona po stronie czy linijka
        po linjce.

mouse_move_pages_viewer.

        Tak samo jak wyżej tylko, że we wbudowanym
        wewnętrznym podglądzie plików.

navigate_with_arrows.

        Jeśli ta opcja jest włączona, możesz używać
        strzałek do automatycznego przemieszczanie się
        pomiędzy katalogami, jeśli linia poleceń jest
        pusta. (dotyczy to strzełek w bok).

nice_rotating_dash

        Jeśli jest włączony, Midnight Commander
        będzie pokazywał w lewym górnym rogu
        obracający się myślnik kiedy będzie
        wykonywał jakiś proces.

old_esc_mode

        Standardowo Midnight Commander traktuje klawisz
        ESC jako przedrostek (old_esc_mode=0). Jeśli
        włączysz tę opcję (old_esc_mode=1), to
        klawisz ESC będzie przedrostkiem dla innego
        klawisza, ale jeśli ten nie nastąpi, będzie on
        zinterpretowany jako klawisz anulowania (tak jak
        ESC ESC).


only_leading_plus_minus

        zmienia znaczenia znaków '+', '-', '*' w linii
        komend (wybór, odznaczenie, odwrócenie
        zaznaczenia). Standardowo działają one tylko
        wtedy kiedy linia poleceń jest pusta. Jeśli
        coś jest w niej już napisane, znaki te są
        traktowane jako normalne. Jest to przydatne gdyż
        najczęściej w trakcie pisania nie chcemy
        zmieniać zaznaczenia. Jednak czasami ... -
        wystarczy przestawić tę opcję i klawisze te
        będą zawsze działać. panel_scroll_pages

        Jeśli ustawione (standardowo), panel będzie
        przewijany o połowę za każdym razem kiedy
        kursor dochodzi do dolnej lub górnej linii, w
        przeciwnym wypadku przewijanie będzie się
        odbywać linia po linii.

show_output_starts_shell

        Ta opcja pracuje jeśli nie używasz obsługi
        powłoki w tle. Kiedy użyjesz kombinacji
        klawiszy C-o i ta opcja jest włączona,
        będziesz miał nową powłokę. Jeśli nie,
        dowolny klawisz przywróci znów Midnight
        Commandera (C-o działa jak podgląd).

show_all_if_ambiguous.

        Standardowo Midnight Commander pokazuje wszystkie
        możliwe dokończenia jeśli jest ich więcej i
        naciśnięto kombinację M-Tab po raz drugi, za
        pierwszym razem dokończone zostanie tylko tyle
        ile jest to możliwe i jeśli będzie więcej
        możliwości słychać będzie krótkie
        bipnięcie. Jeśli chcesz widzieć wszystkie
        możliwe dokończenia już po pierwszym
        naciśnięciu M-Tab, zmień tę opcję na 1.

torben_fj_mode

        Jeśli ta opcja jest włączona, klawisze home i
        end będą działały troszkę inaczej w
        panelach, zamiast przemieszczać linię wyboru do
        pierwszej lub ostatniej linii w panelu, będą
        działały tak jak jest to opisane poniżej:

        Klawisz home będzie: przechodził do środkowej
        linii, jeśli jest pod nią; w przeciwnym wypadku
        będzie przechodził do najwyższej linii w
        panelu, jeśli już w niej jest, będzie
        przechodził do pierwszego pliku w panelu.

        Klawisz end ma podobne zastosowanie: przechodzi
        do środkowej linii, jeśli jest nad nią; w
        przeciwnym wypadku przechodzi do najniższej
        linii w panelu, chyba że już się w niej
        znajduje, wtedy przechodzi do ostatniego pliku w
        panelu.

highlight_mode Standardowo wszystkie informacje w panelach
są wyświetlane tym samym kolorem. Jeśli ta warość
jest ustawiona na 1, to uprawnienia lub tryb będą
wyświetlane przy użyciu podświetlonej barwy, tak aby
pokazać ustawienia dla użytkownika. Tak więc prawa do
odczytu, zapisu i wykonywania będą wyświetlane na
żółto (tzn. kolorem selected). W dodatku jeśli ta
zmienna jest ustawiona na 2, to całe linie są
wyświetlane w kolorze odpowiadającym ich typowi (zobacz
sekcję Kolory). Podświetlenie uprawnień również
pracuje w tym trybie.

use_file_to_guess_type

        Jeśli ta zmienna jest ustawiona (standardowo)
        próbuje się dostosować rozszerzenie pliku do
        tego wybranego w pliku mc.ext.

xterm_mode

        Jeśli ta opcja jest włączona (standardowo tak
        nie jest) kiedy przeglądasz plik w panelu
        drzewa, będzie on automatycznie przeładowywał
        drugi panel na zawartość wybranego katalogu.

[Terminal databases]
Baza danych terminali (Terminal databases)

Midnight Commander pozwala ci na naprawienie bazy danych
terminali bez posiadania uprawnień roota. Midnight
Commander szuka w pliku startowym (mc.lib położonego w
katalogach z bibliotekami Midnight Commandera) lub w pliku
~/.mc/ini sekcji "terminal:nazwa-twojego-terminala" i
potem sekcji "terminal:general", każda linia sekcji
zawiera symbol klawisza, który chcesz zdefiniować,
zaczynające się do znaku równości i definicji
klawisza. Możesz użyć kombinacji \E aby reprezentować
znak escape i ^x aby reprezentować znak Control-x.

Możliwymi klawiszami symboli są:

f0 do f20     Klawisze funkcyjne f0-f20
bs            backspace
home          klawisz home
end           klawisz end
up            strzałka w górę
down          strzałka w dół
left          strzałka w lewo
right         strzałka w prawo
pgdn          klawisz page down
pgup          klawisz page up
insert        znak insert
delete        znak delete
complete      do dokańczania

Na przykład, aby zdefiniować klawisz insert jako Escape
+ [ + O + p, możesz ustawić to pliku ini:

insert=\E[Op

Symbol klawisza complete reprezentuje sekwencję wyjścia
używaną do wywoływania procesu dokańczania, jest to
wywoływane kombinacją M-tab, ale możesz zdefiniować
inne klawisze do wykonywania tych samych funkcji (na tych
klawiaturach z toną fajnych i zupełnie bezużytecznych
klawiszy).



[FILES]
PLIKI


Program będzie pobierał wszystkie swoje informacje ze
zmiennej MCHOME, jeśli jest ona nie ustawiona to znowu
przetwarzany jest katalog /usr.

/usr/share/mc.hlp

        Plik pomocy dla programu.

/usr/share/mc/mc.ext

        Standardowy plik rozszerzeń plików.

~/.mc/bindings

        Własny plik użytkownika, konfiguruje podgląd i
        edycje plików. Ma wyższy priorytet niż plik
        systemowy.

/usr/share/mc/mc.ini

        Standardowy plik setupu do Midnight Commandera,
        używany tylko wówczas, kiedy użytkownik nie ma
        swojego własnego pliku ~/.mc/ini.

/usr/share/mc/mc.lib

        Globalne ustawienia Midnight Commandera.
        Ustawienia w tym pliku są uwzględniane przez
        wszystkie sesje Midnight Commandera, użyteczne
        do definiowania ogólnosystemowych ustawień
        terminali.

~/.mc/ini

        Własny setup użytkownika. Jeśli ten plik jest
        dostępny, jest ładowany zamiast pliku
        globalnego.

/usr/share/mc/mc.hint

        Plik zawierający podpowiedzi (hints)
        wyświetlane przez program.

/usr/share/mc/mc.menu

        Ten plik zawiera informacje o ogólnosystemowych
        aplikacjach w menu.

~/.mc/menu

        Własny plik menu użytkownika. Jeśli ten plik
        jest obecny jest używany zamiast pliku
        globalnego.

~/.mc/tree

        Lista katalogów drzewa katalogów i podglądu
        drzewa. Jedna linia jest jednym wejściem. Linie
        zaczynające się od ukośnika są pełnymi
        nazwami katalogów. Linie zaczynające się od
        numeru mają tyle znaków ile poprzedni katalog.
        Jeśli chcesz możesz stworzyć plik używając
        komendy "find / -type d -print | sort >
        ~/.mc/tree". Normalnie nie ma sensu tego czynić,
        gdyż Midnight Commander robi to sam za ciebie.

./.mc.menu

        Lokalny plik zdefiniowany przez użytkownika.
        Jeśli ten plik jest dostępny, jest używany
        zamiast pliku w katalogu domowym i
        ogólnosystemowego.

[AVAILABILITY]
DOSTĘPNOŚĆ

Najnowsza wersja programu jest do zdobycia na serwerze
ftp.nuclecu.unam.mc w katalogu /linux/local i w Europie na
serwerze sunsite.mff.cuni.cz w katalogu /GNU/mc i na
serwerze ftp.teuto.de w katalogu /lmb/mc.[SEE ALSO]
ZOBACZ TAKŻE

ed(1), gpm(1), mcserv(8), terminfo(1), view(1), sh(1),
bash(1), tcsh(1), zsh(1).

Strona Midnight Commander w sieci World Wide Web:
	http://www.midnight-commander.org/

[AUTHORS]
AUTORZY

Miguel de Icaza (miguel@roxanne.nuclecu.unam.mx), Janne
Kukonlehto (jtklehto@paju.oulu.fi), Radek Doulik
(rodo@ucw.cz), Fred Leeflang (fredl@nebula.ow.org), Dugan
Porter (dugan@b011.eunet.es), Jakub Jelinek
(jj@sunsite.mff.cuni.cz), Ching Hui
(mr854307@cs.nthu.edu.tw), Andrej Borsenkow
(borsenkow.msk@sni.de), Norbert Warmuth
(nwarmuth@privat.circular.de), Mauricio Plaza
(mok@roxanne.nuclecu.unam.mx), Paul Sheer
(psheer@icon.co.za) and Pavel Machek (pavel@ucw.cz) are
the developers of this package; Alessandro Rubini
(rubini@ipvvis.unipv.it) has been especially helpful
debugging and enhancing the program's mouse support, John
Davis (davis@space.mit.edu) also made his S-Lang library
available to us under the GPL and answered my questions
about it, and the following people have contributed code
and many bug fixes (in alphabetical order):

Adam Tla/lka (atlka@sunrise.pg.gda.pl), alex@bcs.zp.ua
(Alex I. Tkachenko), Antonio Palama, DOS port
(palama@posso.dm.unipi.it), Erwin van Eijk
(wabbit@corner.iaf.nl), Gerd Knorr
(kraxel@cs.tu-berlin.de), Jean-Daniel Luiset
(luiset@cih.hcuge.ch), Jon Stevens
(root@dolphin.csudh.edu), Juan Francisco Grigera, Win32
port (j-grigera@usa.net), Juan Jose Ciarlante
(jjciarla@raiz.uncu.edu.ar), Ilya Rybkin
(rybkin@rouge.phys.lsu.edu), Marcelo Roccasalva
(mfroccas@raiz.uncu.edu.ar), Massimo Fontanelli
(MC8737@mclink.it), Pavel Roskin
(pavel_roskin@geocities.com), Sergey Ya. Korshunoff
(root@seyko.msk.su), Thomas Pundt
(pundtt@math.uni-muenster.de), Timur Bakeyev
(timur@goff.comtat.kazan.su), Tomasz Cholewo
(tjchol01@mecca.spd.louisville.edu), Torben Fjerdingstad
(torben.fjerdingstad@uni-c.dk), Vadim Sinolitis
(vvs@nsrd.npi.msu.su) and Wim Osterholt
(wim@djo.wtm.tudelft.nl).

[BUGS]
BŁĘDY

W pliku TODO dystrybucji znajdziesz informacje na temat
tego, co pozostało jeszcze do zrobienia.

Jeśli chcesz zgłosić kłopoty z programem [błędy w
nim], wyślij e-mail [po angielsku], na adres
mc-devel@gnome.org.

Do zgłoszenia błędu dołącz opis problemu, versję
programu, którego używasz (wyświetla ją mc -V), system
operacyjny, na którym pracujesz i jeśli program się
wykłada, chcielibyśmy dostać ślad stosu.[TŁUMACZENIE]
TŁUMACZENIE

Maciej Wojciechowski wojciech@staszic.waw.pl

[main]
 lqwqk     k           k     
 x x x .   x     .     x     
 x x x k lqu wqk k lqw tqk n 
 x x x x x x x x x x x x x x 
 v   v v mqv v v v mqu v v mj
     qqqqqqCommanderqj 

To główny ekran pomocy Midnight Commandera.

Aby dowiedzieć się, jak korzystać z interaktywnej pomocy
naciśnij EnterHow to use help. Możesz też przejść bezpośrednio do spisu
treściContents pomocy.

GNU Midnight Commander został napisany przez autorówAUTHORS.

GNU Midnight Commander jest dostarczany ABSOLUTNIE BEZ
ŻADNEJ GWARANCJIWarranty. Jest on wolnym oprogramowaniem, 
więc dozwolona jest jego redystrybucja na zasadach 
GNU General Public LicenseLicense (jej nieoficjalne tłumaczenie
znajdziesz tutajLicense-pl).

[License]
Licencja

Nieoficjalne polskie tłumacznie znajdziesz tutajLicense-pl.


                GNU GENERAL PUBLIC LICENSE
                   Version 2, June 1991

 Copyright (C) 1989, 1991 Free Software Foundation, Inc.
 51 Franklin Street, Fifth Floor, Boston, MA  02110-1301  USA

 Everyone is permitted to copy and distribute verbatim
copies of this license document, but changing it is not
allowed.

                         Preamble

  The licenses for most software are designed to take away
your freedom to share and change it.  By contrast, the GNU
General Public License is intended to guarantee your
freedom to share and change free software--to make sure
the software is free for all its users.  This General
Public License applies to most of the Free Software
Foundation's software and to any other program whose
authors commit to using it.  (Some other Free Software
Foundation software is covered by the GNU Library General
Public License instead.)  You can apply it to your
programs, too.

  When we speak of free software, we are referring to
freedom, not price.  Our General Public Licenses are
designed to make sure that you have the freedom to
distribute copies of free software (and charge for this
service if you wish), that you receive source code or can
get it if you want it, that you can change the software or
use pieces of it in new free programs; and that you know
you can do these things.

  To protect your rights, we need to make restrictions
that forbid anyone to deny you these rights or to ask you
to surrender the rights.  These restrictions translate to
certain responsibilities for you if you distribute copies
of the software, or if you modify it.

  For example, if you distribute copies of such a program,
whether gratis or for a fee, you must give the recipients
all the rights that you have.  You must make sure that
they, too, receive or can get the source code.  And you
must show them these terms so they know their rights.

  We protect your rights with two steps: (1) copyright the
software, and (2) offer you this license which gives you
legal permission to copy, distribute and/or modify the
software.

  Also, for each author's protection and ours, we want to
make certain that everyone understands that there is no
warranty for this free software.  If the software is
modified by someone else and passed on, we want its
recipients to know that what they have is not the
original, so that any problems introduced by others will
not reflect on the original authors' reputations.

  Finally, any free program is threatened constantly by
software patents.  We wish to avoid the danger that
redistributors of a free program will individually obtain
patent licenses, in effect making the program proprietary.
To prevent this, we have made it clear that any patent
must be licensed for everyone's free use or not licensed
at all.

  The precise terms and conditions for copying,
distribution and modification follow.

                GNU GENERAL PUBLIC LICENSE
            TERMS AND CONDITIONS FOR COPYING,
              DISTRIBUTION AND MODIFICATION

  0. This License applies to any program or other work
which contains a notice placed by the copyright holder
saying it may be distributed under the terms of this
General Public License.  The "Program", below, refers to
any such program or work, and a "work based on the
Program" means either the Program or any derivative work
under copyright law: that is to say, a work containing the
Program or a portion of it, either verbatim or with
modifications and/or translated into another language.
(Hereinafter, translation is included without limitation
in the term "modification".)  Each licensee is addressed
as "you".

Activities other than copying, distribution and
modification are not covered by this License; they are
outside its scope.  The act of running the Program is not
restricted, and the output from the Program is covered
only if its contents constitute a work based on the
Program (independent of having been made by running the
Program).  Whether that is true depends on what the
Program does.

  1. You may copy and distribute verbatim copies of the
Program's source code as you receive it, in any medium,
provided that you conspicuously and appropriately publish
on each copy an appropriate copyright notice and
disclaimer of warranty; keep intact all the notices that
refer to this License and to the absence of any warranty;
and give any other recipients of the Program a copy of
this License along with the Program.

You may charge a fee for the physical act of transferring
a copy, and you may at your option offer warranty
protection in exchange for a fee.

  2. You may modify your copy or copies of the Program or
any portion of it, thus forming a work based on the
Program, and copy and distribute such modifications or
work under the terms of Section 1 above, provided that you
also meet all of these conditions:

    a) You must cause the modified files to carry
prominent notices stating that you changed the files and
the date of any change.

    b) You must cause any work that you distribute or
publish, that in whole or in part contains or is derived
from the Program or any part thereof, to be licensed as a
whole at no charge to all third parties under the terms of
this License.

    c) If the modified program normally reads commands
interactively when run, you must cause it, when started
running for such interactive use in the most ordinary way,
to print or display an announcement including an
appropriate copyright notice and a notice that there is no
warranty (or else, saying that you provide a warranty) and
that users may redistribute the program under these
conditions, and telling the user how to view a copy of
this License.  (Exception: if the Program itself is
interactive but does not normally print such an
announcement, your work based on the Program is not
required to print an announcement.)

These requirements apply to the modified work as a whole.
If identifiable sections of that work are not derived from
the Program, and can be reasonably considered independent
and separate works in themselves, then this License, and
its terms, do not apply to those sections when you
distribute them as separate works.  But when you
distribute the same sections as part of a whole which is a
work based on the Program, the distribution of the whole
must be on the terms of this License, whose permissions
for other licensees extend to the entire whole, and thus
to each and every part regardless of who wrote it.

Thus, it is not the intent of this section to claim rights
or contest your rights to work written entirely by you;
rather, the intent is to exercise the right to control the
distribution of derivative or collective works based on
the Program.

In addition, mere aggregation of another work not based on
the Program with the Program (or with a work based on the
Program) on a volume of a storage or distribution medium
does not bring the other work under the scope of this
License.

  3. You may copy and distribute the Program (or a work
based on it, under Section 2) in object code or executable
form under the terms of Sections 1 and 2 above provided
that you also do one of the following:

    a) Accompany it with the complete corresponding
machine-readable source code, which must be distributed
under the terms of Sections 1 and 2 above on a medium
customarily used for software interchange; or,

    b) Accompany it with a written offer, valid for at
least three years, to give any third party, for a charge
no more than your cost of physically performing source
distribution, a complete machine-readable copy of the
corresponding source code, to be distributed under the
terms of Sections 1 and 2 above on a medium customarily
used for software interchange; or,

    c) Accompany it with the information you received as
to the offer to distribute corresponding source code.
(This alternative is allowed only for noncommercial
distribution and only if you received the program in
object code or executable form with such an offer, in
accord with Subsection b above.)

The source code for a work means the preferred form of the
work for making modifications to it.  For an executable
work, complete source code means all the source code for
all modules it contains, plus any associated interface
definition files, plus the scripts used to control
compilation and installation of the executable.  However,
as a special exception, the source code distributed need
not include anything that is normally distributed (in
either source or binary form) with the major components
(compiler, kernel, and so on) of the operating system on
which the executable runs, unless that component itself
accompanies the executable.

If distribution of executable or object code is made by
offering access to copy from a designated place, then
offering equivalent access to copy the source code from
the same place counts as distribution of the source code,
even though third parties are not compelled to copy the
source along with the object code.

  4. You may not copy, modify, sublicense, or distribute
the Program except as expressly provided under this
License.  Any attempt otherwise to copy, modify,
sublicense or distribute the Program is void, and will
automatically terminate your rights under this License.
However, parties who have received copies, or rights, from
you under this License will not have their licenses
terminated so long as such parties remain in full
compliance.

  5. You are not required to accept this License, since
you have not signed it.  However, nothing else grants you
permission to modify or distribute the Program or its
derivative works.  These actions are prohibited by law if
you do not accept this License.  Therefore, by modifying
or distributing the Program (or any work based on the
Program), you indicate your acceptance of this License to
do so, and all its terms and conditions for copying,
distributing or modifying the Program or works based on
it.

  6. Each time you redistribute the Program (or any work
based on the Program), the recipient automatically
receives a license from the original licensor to copy,
distribute or modify the Program subject to these terms
and conditions.  You may not impose any further
restrictions on the recipients' exercise of the rights
granted herein.  You are not responsible for enforcing
compliance by third parties to this License.

  7. If, as a consequence of a court judgment or
allegation of patent infringement or for any other reason
(not limited to patent issues), conditions are imposed on
you (whether by court order, agreement or otherwise) that
contradict the conditions of this License, they do not
excuse you from the conditions of this License.  If you
cannot distribute so as to satisfy simultaneously your
obligations under this License and any other pertinent
obligations, then as a consequence you may not distribute
the Program at all.  For example, if a patent license
would not permit royalty-free redistribution of the
Program by all those who receive copies directly or
indirectly through you, then the only way you could
satisfy both it and this License would be to refrain
entirely from distribution of the Program.

If any portion of this section is held invalid or
unenforceable under any particular circumstance, the
balance of the section is intended to apply and the
section as a whole is intended to apply in other
circumstances.

It is not the purpose of this section to induce you to
infringe any patents or other property right claims or to
contest validity of any such claims; this section has the
sole purpose of protecting the integrity of the free
software distribution system, which is implemented by
public license practices.  Many people have made generous
contributions to the wide range of software distributed
through that system in reliance on consistent application
of that system; it is up to the author/donor to decide if
he or she is willing to distribute software through any
other system and a licensee cannot impose that choice.

This section is intended to make thoroughly clear what is
believed to be a consequence of the rest of this License.

  8. If the distribution and/or use of the Program is
restricted in certain countries either by patents or by
copyrighted interfaces, the original copyright holder who
places the Program under this License may add an explicit
geographical distribution limitation excluding those
countries, so that distribution is permitted only in or
among countries not thus excluded.  In such case, this
License incorporates the limitation as if written in the
body of this License.

  9. The Free Software Foundation may publish revised
and/or new versions of the General Public License from
time to time.  Such new versions will be similar in spirit
to the present version, but may differ in detail to
address new problems or concerns.

Each version is given a distinguishing version number.  If
the Program specifies a version number of this License
which applies to it and "any later version", you have the
option of following the terms and conditions either of
that version or of any later version published by the Free
Software Foundation.  If the Program does not specify a
version number of this License, you may choose any version
ever published by the Free Software Foundation.

  10. If you wish to incorporate parts of the Program into
other free programs whose distribution conditions are
different, write to the author to ask for permission.  For
software which is copyrighted by the Free Software
Foundation, write to the Free Software Foundation; we
sometimes make exceptions for this.  Our decision will be
guided by the two goals of preserving the free status of
all derivatives of our free software and of promoting the
sharing and reuse of software generally.

[Warranty]
                       NO WARRANTY

  11. BECAUSE THE PROGRAM IS LICENSED FREE OF CHARGE,
THERE IS NO WARRANTY FOR THE PROGRAM, TO THE EXTENT
PERMITTED BY APPLICABLE LAW.  EXCEPT WHEN OTHERWISE STATED
IN WRITING THE COPYRIGHT HOLDERS AND/OR OTHER PARTIES
PROVIDE THE PROGRAM "AS IS" WITHOUT WARRANTY OF ANY KIND,
EITHER EXPRESSED OR IMPLIED, INCLUDING, BUT NOT LIMITED
TO, THE IMPLIED WARRANTIES OF MERCHANTABILITY AND FITNESS
FOR A PARTICULAR PURPOSE.  THE ENTIRE RISK AS TO THE
QUALITY AND PERFORMANCE OF THE PROGRAM IS WITH YOU.
SHOULD THE PROGRAM PROVE DEFECTIVE, YOU ASSUME THE COST OF
ALL NECESSARY SERVICING, REPAIR OR CORRECTION.

  12. IN NO EVENT UNLESS REQUIRED BY APPLICABLE LAW OR
AGREED TO IN WRITING WILL ANY COPYRIGHT HOLDER, OR ANY
OTHER PARTY WHO MAY MODIFY AND/OR REDISTRIBUTE THE PROGRAM
AS PERMITTED ABOVE, BE LIABLE TO YOU FOR DAMAGES,
INCLUDING ANY GENERAL, SPECIAL, INCIDENTAL OR
CONSEQUENTIAL DAMAGES ARISING OUT OF THE USE OR INABILITY
TO USE THE PROGRAM (INCLUDING BUT NOT LIMITED TO LOSS OF
DATA OR DATA BEING RENDERED INACCURATE OR LOSSES SUSTAINED
BY YOU OR THIRD PARTIES OR A FAILURE OF THE PROGRAM TO
OPERATE WITH ANY OTHER PROGRAMS), EVEN IF SUCH HOLDER OR
OTHER PARTY HAS BEEN ADVISED OF THE POSSIBILITY OF SUCH
DAMAGES.

               END OF TERMS AND CONDITIONS

      How to Apply These Terms to Your New Programs

  If you develop a new program, and you want it to be of
the greatest possible use to the public, the best way to
achieve this is to make it free software which everyone
can redistribute and change under these terms.

  To do so, attach the following notices to the program.
It is safest to attach them to the start of each source
file to most effectively convey the exclusion of warranty;
and each file should have at least the "copyright" line
and a pointer to where the full notice is found.

<one line to give the program's name and a brief idea of
what it does.>
Copyright (C) <year>  <name of author>

    This program is free software; you can redistribute it
and/or modify it under the terms of the GNU General Public
License as published by the Free Software Foundation;
either version 2 of the License, or (at your option) any
later version.

    This program is distributed in the hope that it will
be useful, but WITHOUT ANY WARRANTY; without even the
implied warranty of MERCHANTABILITY or FITNESS FOR A
PARTICULAR PURPOSE.  See the GNU General Public License
for more details.

    You should have received a copy of the GNU General
Public License along with this program; if not, write to
the Free Software Foundation, Inc., 51 Franklin Street,
Fifth Floor, Boston, MA  02110-1301  USA

Also add information on how to contact you by electronic
and paper mail.

If the program is interactive, make it output a short
notice like this when it starts in an interactive mode:

Gnomovision version 69, Copyright (C) year name of author
Gnomovision comes with ABSOLUTELY NO WARRANTY; for details
type `show w'.  This is free software, and you are welcome
to redistribute it under certain conditions; type `show c'
for details.

The hypothetical commands `show w' and `show c' should
show the appropriate parts of the General Public License.
Of course, the commands you use may be called something
other than `show w' and `show c'; they could even be
mouse-clicks or menu items--whatever suits your program.

You should also get your employer (if you work as a
programmer) or your school, if any, to sign a "copyright
disclaimer" for the program, if necessary.  Here is a
sample; alter the names:

  Yoyodyne, Inc., hereby disclaims all copyright interest
in the program `Gnomovision' (which makes passes at
compilers) written by James Hacker.

  <signature of Ty Coon>, 1 April 1989
  Ty Coon, President of Vice

This General Public License does not permit incorporating
your program into proprietary programs.  If your program
is a subroutine library, you may consider it more useful
to permit linking proprietary applications with the
library.  If this is what you want to do, use the GNU
Library General Public License instead of this License.

[License-pl]
Nieoficjalne tłumaczenie licencji

Uwaga: To jest nieoficjalne tłumaczenie Powszechnej
Licencji Publicznej GNU na język polski. Nie zostało
opublikowane przez Free Software Foundation i pod względem
prawnym nie stanowi warunków rozpowszechniania
oprogramowania stosującego GNU GPL -- ustanawia je
wyłącznie oryginalny angielski tekst licencji GNU
GPLLicense. Tłumaczenie pochodzi ze strony
http://www.linux.org.pl/


           Powszechna Licencja Publiczna GNU
                Wersja 2, czerwiec 1991

 Copyright (C) 1989, 1991 Free Software Foundation, Inc.
 51 Franklin Street, Fifth Floor, Boston, MA  02110-1301  USA

  Zezwala się na kopiowanie i rozpowszechnianie wiernych
kopii niniejszego dokumentu licencyjnego, jednak bez prawa
wprowadzania zmian. 

                     Preambuła

  Większość licencji na oprogramowanie pomyślana jest po
to, aby odebrać użytkownikowi możliwość swobodnego
udostępniania innym i zmieniania danego software'u.
Natomiast w wypadku Powszechnej Licencji Publicznej GNU
(GNU General Public License, GPL) celem jest
zagwarantowanie użytkownikowi swobody udostępniania i
zmieniania tego bezpłatnego oprogramowania, a więc danie
pewności, iż oprogramowanie jest wolno dostępne dla
wszystkich użytkowników. Niniejsza Powszechna Licencja
Publiczna dotyczy większości oprogramowania wydawanego
przez Fundację Wolnego Oprogramowania (Free Software
Foundation) oraz wszelkich innych programów, których
autorzy zobowiązują się do jej stosowania. (Niektóre
rodzaje oprogramowania wydawanego przez Fundację objęte są
Powszechną Licencją Publiczną GNU dla Bibliotek, GNU
Library General Public License). Użytkownik może stosować
ją również do swoich programów.

  Mówiąc o wolnym oprogramowaniu mamy na myśli swobodę, a
nie cenę. Nasze Powszechne Licencje Publiczne wprowadzono
po to, aby zapewnić Państwu swobodę rozpowszechniania
kopii tego oprogramowania (i - jeśli ktoś chce -
pobierania za tę usługę opłaty), jak również aby
udostępnić kod źródłowy oraz umożliwić dokonywanie zmian
tego oprogramowania lub wykorzystywania jego fragmentów w
nowych, wolnych programach. Nie bez znaczenia jest też
sama możliwość dotarcia do Państwa z informacją o
wszystkich tych udogodnieniach.

  W celu ochrony praw użytkownika jesteśmy zmuszeni
wprowadzać ograniczenia zabraniające komukolwiek
kwestionowanie jego praw albo sugerowanie rezygnacji z
tych praw. Ograniczenia te sprowadzają się do pewnych dla
Państwa obowiązków w przypadku rozpowszechniania przez Was
kopii naszego oprogramowania bądź dokonywania w nim zmian.

  Na przykład, jeśli rozprowadzacie Państwo kopie takiego
programu, niezależnie czy gratisowo, czy za opłatą,
musicie Państwo odbiorcy udzielić wszelkich tych praw,
jakie mieliście sami. Musicie zapewnić mu również
otrzymanie kodu źródłowego (lub możliwość otrzymania) oraz
przedstawić niniejsze Warunki, aby mógł on poznać swoje
prawa.

  Ochrona Państwa praw przebiega w dwóch etapach:

  1. zastrzegamy prawo własności autorskiej do
oprogramowania,
  
  2. oferujemy Państwu niniejszą licencję, która daje Wam
sankcjonowane prawem zezwolenie na kopiowanie,
rozpowszechnianie i/lub modyfikowanie tego oprogramowania.

  Ponadto dla ochrony tak autora, jak i naszej, pragniemy
mieć pewność, że każdy zrozumie, iż na niniejsze wolne
oprogramowanie nie udziela się gwarancji. W razie
dokonania w nim przez kogoś modyfikacji i puszczenia dalej
do obrotu, pragniemy, aby dalsi odbiorcy zdawali sobie
sprawę z tego, że problemy wprowadzone przez inne osoby
nie są wyrazem oryginalnych działań twórców.

  I rzecz ostatnia: każdemu wolnemu programowi stale
zagrażają patenty na oprogramowanie. Naszym pragnieniem
jest unikanie takiego niebezpieczeństwa, kiedy
redystrybutorzy wolnego programu indywidualnie uzyskują
prawa patentowe, nadając tym samym programowi charakter
prawnie zastrzeżony. W celu zapobieżenia takim zjawiskom
jednoznacznie wyjaśniliśmy, że każdy patent musi być
wydawany albo dla swobodnego użytku przez wszystkich, albo
nie wydawany wcale.

  Poniżej podajemy dokładne zasady i warunki kopiowania,
rozpowszechniania i modyfikowania.


            ZASADY I WARUNKI KOPIOWANIA,
          ROZPOWSZECHNIANIA I MODYFIKOWANIA

  0. Niniejsza Licencja dotyczy programów i innych prac,
na których umieszczona jest pochodząca od właściciela praw
autorskich informacja, że dany program lub praca może być
rozpowszechniana na warunkach niniejszej Powszechnej
Licencji Publicznej. Używane poniżej słowo "Program"
oznacza właśnie takie programy lub prace, zaś określenie
"praca oparta na Programie" dotyczy albo Programu, albo
pochodzącej od niego pracy w rozumieniu prawa autorskiego,
to jest pracy zawierającej Program lub jego część
dosłowną, bądź zmodyfikowaną i/lub przełożoną na inny
język. (W dalszym ciągu niniejszego, pojęcie przekładu
włącza się bez ograniczeń do terminu "modyfikacja"). Do
każdego licencjobiorcy będziemy zwracać się "per Ty".

  Niniejsza Licencja nie obejmuje działań innych niż
kopiowanie, rozprowadzanie i modyfikowanie - nie mieszczą
się one w jej zakresie. Czynność używania Programu nie
jest poddana ograniczeniom, a produkty uzyskane z Programu
objęte są Licencją tylko wtedy, gdy ich treść stanowi
pracę opartą na Programie (niezależnie od stworzenia jej
przy użyciu Programu). To, czy fakt taki jest prawdą,
zależy od tego, co dany Program wykonuje.

  1. Możesz kopiować i rozprowadzać w dowolnych mediach
wierne kopie kodu źródłowego Programu w otrzymanej formie
pod warunkiem, że w widoczny sposób i odpowiednio podasz
na każdej kopii właściwą informację o prawie autorskim i
zrzeczenie się uprawnień z tytułu gwarancji; wszelkie
napisy informacyjne na temat Licencji i faktu
nieudzielania gwarancji musisz chronić przed uszkodzeniem,
zaś wszystkim innym odbiorcom Programu musisz wraz z
Programem wręczać egzemplarz niniejszej Licencji. 

  Możesz pobierać opłatę za fizyczną czynność przekazania
kopii i według własnej decyzji możesz za opłatą proponować
ochronę gwarancyjną.

  2. Możesz modyfikować swoją kopię czy kopie Programu
oraz dowolne jego części, tworząc przez to pracę opartą na
Programie, jak również kopiować i rozprowadzać takie
modyfikacje i pracę na warunkach podanych w pkt.1 powyżej
- pod warunkiem przestrzegania całości poniższych wymogów:

    a) Musisz spowodować umieszczenie na zmodyfikowanych
plikach widocznej informacji o tym, że dane pliki zostały
przez ciebie zmienione, wraz z datą dokonania zmian.

    b) Musisz doprowadzić do tego, aby każda
rozpowszechniana lub publikowana przez ciebie praca, która
w całości lub części zawiera Program, albo pochodzi od
niego lub jego części, była w całości i bezpłatnie
licencjonowana dla wszelkich stron trzecich na warunkach
niniejszej Licencji.

    c) Jeżeli zmodyfikowany program podczas korzystania z
niego w normalnym trybie odczytuje polecenia
interaktywnie, musisz spowodować, aby po uruchomieniu
(użyty w interaktywny sposób w najzwyklejszym trybie),
wydrukowywał on lub wyświetlał powiadomienie o odnośnym
prawie autorskim i braku gwarancji (ewentualnie o
zapewnianiu gwarancji przez ciebie), oraz o tym, że
użytkownicy mogą redystrybuować ten program na niniejszych
warunkach wraz z informacją, jak użytkownik może zapoznać
się z treścią niniejszej Licencji. (Wyjątek: jeśli sam
Program jest interaktywny, ale normalnie nie drukuje
takiego powiadomienia, twoja praca oparta na nim też nie
musi wydrukowywać takiego powiadomienia).

  Niniejsze wymogi odnoszą się do zmodyfikowanej pracy
jako całości. Jeśli dające się ustalić sekcje danej pracy
nie pochodzą od Programu i mogą być racjonalnie uważane za
samodzielne i odrębne same w sobie, to niniejsza Licencja
i jej warunki nie mają zastosowania do takich sekcji przy
rozprowadzaniu ich przez ciebie jako odrębne prace. Jeśli
jednak rozprowadzasz je jako część całości, będącej pracą
opartą na Programie, rozpowszechnianie tej całości musi
być dokonywane na warunkach niniejszej Licencji, której
zezwolenia dla innych licencjobiorców rozciągają się w
całej szerokości na tę całość, a tym samym i na każdą
indywidualną jej część, niezależnie od jej autorstwa.

  Dlatego też intencją tego fragmentu nie jest roszczenie
sobie praw albo podważanie twych praw do pracy napisanej w
całości przez ciebie. Chodzi nam raczej o korzystanie z
prawa kontrolowania dystrybucji pochodnych i zbiorowych
prac opartych na Programie. 

  I jeszcze jedno: samo tylko połączenie z Programem (lub
z pracą opartą na Programie) innej pracy - nie opartej na
Programie, w ramach wolumenu nośnika przechowywania lub
dystrybucji, nie powoduje objęcia takiej pracy zakresem
niniejszej Licencji.

  3. Możesz kopiować i rozprowadzać Program (lub opartą na
nim pracę - zgodnie z pkt.2 w kodzie wynikowym lub w
formie wykonywalnej w myśl postanowień pkt.1 i 2 powyżej,
pod warunkiem zrealizowania również poniższych wymogów:

    a) Musisz dołączyć do niego odpowiadający mu,
kompletny i możliwy do odczytania przez urządzenia cyfrowe
kod źródłowy, który musi być rozpowszechniany na warunkach
pkt.1 i 2 powyżej i na nośniku zwyczajowo używanym dla
wzajemnej wymiany oprogramowania; lub

    b) dołączyć do niego pisemną ofertę, ważną co najmniej
3 lata, przyznającą każdej stronie trzeciej - za opłatą
nie przekraczającą twego kosztu fizycznego wykonywania
dystrybucji źródła - kompletną, odczytywalną przez
urządzenia cyfrowe kopię odpowiadającego mu kodu
źródłowego, rozprowadzaną na warunkach pkt.1 i 2 powyżej,
na nośniku zwyczajowo używanym do wzajemnej wymiany
oprogramowania; lub

     c) dołączyć do niego informację, jaką otrzymałeś na
temat oferty rozprowadzania odpowiedniego kodu źródłowego.
(Ta możliwość dozwolona jest tylko dla dystrybucji
niehandlowej i jedynie wtedy, gdy otrzymałeś dany program
w kodzie wynikowym lub formie wykonywalnej wraz z
wymienioną ofertą - zgodnie z podpunktem "b" powyżej).

  Określenie kod źródłowy dla pracy oznacza formę pracy
preferowaną dla wprowadzania do niej modyfikacji. Dla
wykonanej pracy, kompletny kod źródłowy oznacza cały kod
źródłowy wszystkich modułów, wszelkie sprzężone z nią
pośredniczące pliki opisujące oraz zbiory komend stosowane
do sterowania kompilacją i instalowaniem programów.
Niemniej jednak, jako wyjątek specjalny, dystrybuowany (w
formie źródłowej albo binarnej) kod źródłowy nie musi
obejmować niczego, co jest normalnie rozprowadzane przy
pomocy głównych komponentów (kompilator, jądro itd.)
systemu operacyjnego, na którym pracuje część wykonywalna,
o ile sam taki komponent towarzyszy tej części.

  Jeśli dystrybucja części wykonywalnej albo kodu
wynikowego realizowana jest poprzez oferowanie dostępu do
kopii z wyznaczonego miejsca, to oferowanie równoważnego
dostępu dla kopiowania kodu źródłowego z tego samego
miejsca liczy się jako rozpowszechnianie kodu źródłowego,
nawet gdy strony trzecie nie są zmuszone do kopiowania
źródła wraz z kodem wynikowym.

  4. Poza przypadkami jednoznacznie dozwolonymi w
niniejszej Licencji, nie możesz kopiować, modyfikować,
sublicencjonować ani rozpowszechniać Programu. We
wszystkich pozostałych wypadkach, każda próba skopiowania,
sublicencjonowania lub rozpowszechnienia Programu jest
nieważna i powoduje automatyczne wygaśnięcie twoich praw z
tytułu Licencji. Niemniej jednak, stronom, które już
otrzymały od ciebie kopie albo prawa w ramach niniejszej
Licencji, licencje nie wygasają tak długo, jak długo
strony te w pełni stosują się do nich.

  5. Nie musisz akceptować niniejszej Licencji, jeżeli jej
nie podpisałeś. Niemniej jednak, nic innego nie zapewni ci
zezwolenia na modyfikowanie lub rozprowadzanie Programu i
pochodzących od niego prac. Działania takie są prawnie
zabronione, jeżeli nie przyjmujesz niniejszej Licencji.
Dlatego też, poprzez modyfikowanie bądź rozpowszechnianie
Programu (lub pracy na nim opartej) dajesz wyraz swojej
akceptacji dla Licencji i wszelkich jej postanowień i
warunków dotyczących kopiowania, rozprowadzania i
modyfikowania Programu lub opartych na nim prac.

  6. W każdym przypadku redystrybucji przez ciebie
Programu (albo opartej na nim pracy), odbiorca
automatycznie otrzymuje od pierwotnego licencjodawcy
licencję na kopiowanie, rozpowszechnianie i modyfikowanie
Programu na niniejszych zasadach i warunkach. Na
korzystanie przez odbiorcę z udzielonych w niniejszej
Licencji praw nie możesz narzucać już dalszych ograniczeń.
Nie jesteś stroną odpowiedzialną za kontrolę
przestrzegania Licencji przez osoby trzecie.

  7. Jeśli na skutek wyroku sądowego lub zarzutu
naruszenia patentu, jak też z każdej innej przyczyny (nie
ograniczonej do kwestii patentowych) zostaną narzucone na
ciebie (niezależnie czy to mocą wyroku sądowego, umowy,
czy w inny sposób) warunki sprzeczne z warunkami
niniejszej Licencji, to nie zwalniają one ciebie z
warunków Licencji. Jeśli nie możesz prowadzić dystrybucji
tak, aby wypełniać jednocześnie swoje obowiązki z tytułu
niniejszej Licencji i inne odnośne obowiązki, to w
rezultacie nie możesz wcale rozprowadzać Programu. Na
przykład, gdyby licencja patentowa nie zezwalała na wolną
od opłat licencyjnych redystrybucję Programu przez
wszystkie osoby, które otrzymały kopie bezpośrednio lub
pośrednio od ciebie, to jedynym sposobem pozwalającym ci
na przestrzeganie i licencji patentowej, i Licencji
niniejszej, byłoby całkowite powstrzymanie się od
jakiejkolwiek dystrybucji Programu.

  Jeżeli w jakichś szczególnych okolicznościach któryś
fragment niniejszego punktu stałby się nieważny lub
niewykonywalny, to intencją jest, aby znajdowała
zastosowanie pozostała część punktu, a treść całego punktu
była stosowana w pozostałych okolicznościach. 

  Celem niniejszego punktu nie jest zachęcanie do
naruszania patentów czy innych praw własności, albo też do
podważania ich ważności; niniejszy punkt za swój jedyny
cel ma ochronę integralności systemu rozpowszechniania
wolnego oprogramowania, realizowanego za pomocą
publicznych licencji. Wielu ludzi bezinteresownie wniosło
swój wkład do stworzenia szerokiego zakresu oprogramowania
upowszechnianego w tym systemie, mając zaufanie do
konsekwentnego jego stosowania; wyłącznie do
autora/ofiarodawcy należy decyzja, czy życzy on sobie
rozprowadzania oprogramowania za pośrednictwem innego
systemu i licencjobiorca nie może tego prawa wyboru
ograniczać. 

  Intencją niniejszego punktu jest jasne i wyraźne
przedstawienie tego, co uważa się za skutki, jakie rodzi
pozostała część niniejszej Licencji.

  8. W przypadku, gdy dystrybucja i/lub używanie Programu
w niektórych krajach poddane jest ograniczeniom patentowym
lub zastrzeżeniom prawami autorskimi, początkowy posiadacz
praw autorskich, który poddaje Program pod oddziaływanie
niniejszej Licencji, może dodać wyraźnie zakreślone
geograficzne ograniczenie rozpowszechniania wyłączające te
kraje, dzięki czemu dystrybucja dozwolona będzie wyłącznie
w krajach czy wśród krajów nie objętych takim wyłączeniem.
W przypadku takim, niniejsza Licencja obejmuje dane
ograniczenie tak, jakby było ono wpisane w jej treść.

  9. W miarę potrzeby Fundacja Wolnego Oprogramowania może
publikować poprawione i/lub nowe wersje Powszechnej
Licencji Publicznej. Takie nowe wersje będą napisane w
duchu podobnym do obecnej wersji, ale mogą różnić się w
szczegółach poruszających nowe problemy czy zagadnienia.

  Każdej wersji nadaje się wyróżniający ją numer. Jeżeli
Program podaje numer wersji niniejszej Licencji, odnoszący
się do tej wersji i "wszelkich wersji następnych", masz do
wyboru albo stosować się do postanowień i warunków tej
wersji, albo którejkolwiek wersji późniejszej wydanej
przez Fundację Wolnego Oprogramowania. O ile Program nie
podaje numeru wersji niniejszej Licencji, możesz wybrać
dowolną wersję kiedykolwiek opublikowaną przez Fundację.

  10. Jeśli chcesz włączyć części Programu do innych
wolnych programów, których warunki rozpowszechniania są
inne, zwróć się pisemnie do autora z prośbą o pozwolenie.
W przypadku oprogramowania objętego przez Fundację prawem
autorskim, napisz do Fundacji; czasami czynimy od tego
odstępstwa. W naszej decyzji kierujemy się dwoma celami:
utrzymania wolnego statusu wszystkich pochodnych naszego
wolnego oprogramowania oraz - generalnie - promowania
współudziału i wielokrotnego stosowania oprogramowania.


                  WYRÓB BEZ GWARANCJI

  11. PONIEWAŻ PROGRAM JEST LICENCJONOWANY BEZPŁATNIE, NIE
JEST OBJĘTY GWARANCJĄ W ZAKRESIE DOZWOLONYM PRZEZ
OBOWIĄZUJĄCE PRZEPISY. O ILE NA PIŚMIE NIE STANOWI SIĘ
INACZEJ, POSIADACZE PRAW AUTORSKICH I/LUB INNE STRONY
ZAPEWNIAJĄ PROGRAM W STANIE, W JAKIM JEST ("JAK WIDAĆ")
BEZ JAKIEJKOLWIEK GWARANCJI, ANI WYRAŹNEJ, ANI DOMYŚLNEJ,
W TYM MIĘDZY INNYMI DOMYŚLNYCH GWARANCJI CO DO
PRZYDATNOŚCI HANDLOWEJ I PRZYDATNOŚCI DO OKREŚLONYCH
ZASTOSOWAŃ. CAŁOŚĆ RYZYKA W ZAKRESIE JAKOŚCI I
SKUTECZNOŚCI DZIAŁANIA PROGRAMU PONOSISZ SAM. W RAZIE
GDYBY PROGRAM OKAZAŁ SIĘ WADLIWY, PONOSISZ KOSZT CAŁEGO
NIEZBĘDNEGO SERWISU, NAPRAWY I KORYGOWANIA.

  12. O ILE OBOWIĄZUJĄCE PRAWO NIE STANOWI INACZEJ ALBO
CZEGOŚ INNEGO NIE UZGODNIONO W FORMIE PISEMNEJ, ŻADEN
POSIADACZ PRAW AUTORSKICH ANI INNA STRONA MODYFIKUJĄCA
I/LUB REDYSTRYBUJĄCA PROGRAM ZGODNIE Z POWYŻSZYMI
ZEZWOLENIAMI, W ŻADNYM WYPADKU NIE JEST ODPOWIEDZIALNA
WOBEC CIEBIE ZA SZKODY, W TYM SZKODY OGÓLNE, SPECJALNE,
UBOCZNE LUB SKUTKOWE, WYNIKŁE Z UŻYCIA BĄDŹ NIEMOŻLIWOŚCI
UŻYCIA PROGRAMU (W TYM, MIĘDZY INNYMI, ZA UTRATĘ DANYCH
LUB POWSTANIE DANYCH NIEDOKŁADNYCH, ALBO ZA STRATY
PONIESIONE PRZEZ CIEBIE LUB STRONY TRZECIE, JAK TEŻ
NIEDZIAŁANIE PROGRAMU Z INNYMI PROGRAMAMI), NAWET JEŚLI
DANY POSIADACZ BĄDŹ INNA STRONA ZOSTALI POWIADOMIENI O
MOŻLIWOŚCI POWSTANIA TAKICH SZKÓD.


              KONIEC ZASAD I WARUNKÓW

  Jak stosować niniejsze Warunki do Twoich nowych
programów

  Jeśli opracowujesz nowy program i chciałbyś, aby stał
się on przydatny dla szerokiego ogółu, najlepszą drogą do
osiągnięcia tego będzie nadanie twemu programowi
charakteru wolnego oprogramowania, które każdy może
redystrybuować i zmieniać na niniejszych warunkach.

  W tym celu do programu dołącz poniższe informacje.
Bezpieczniej jest dołączyć je na początku każdego pliku
źródłowego, dzięki czemu najskuteczniej można przekazać
fakt nieistnienia gwarancji; każdy plik powinien przy tym
nosić uwagę "copyright" i odnośnik, gdzie można znaleźć
pełną informację.

    nazwa programu i informacja, do czego on służy.
    Copyright (C) 19../20.. nazwisko autora

    Niniejszy program jest wolnym oprogramowaniem;
    możesz go rozprowadzać dalej i/lub modyfikować na
    warunkach Powszechnej Licencji Publicznej GNU,
    wydanej przez Fundację Wolnego Oprogramowania -
    według wersji 2-giej tej Licencji lub którejś z
    późniejszych wersji.

    Niniejszy program rozpowszechniany jest z nadzieją,
    iż będzie on użyteczny - jednak BEZ JAKIEJKOLWIEK
    GWARANCJI, nawet domyślnej gwarancji PRZYDATNOŚCI
    HANDLOWEJ albo PRZYDATNOŚCI DO OKREŚLONYCH
    ZASTOSOWAŃ. W celu uzyskania bliższych informacji -
    Powszechna Licencja Publiczna GNU.

    Z pewnością wraz z niniejszym programem otrzymałeś
    też egzemplarz Powszechnej Licencji Publicznej GNU
    (GNU General Public License); jeśli nie - napisz do
    Free Software Foundation, Inc., 51 Franklin Street,
    Fifth Floor, Boston, MA  02110-1301  USA

  Podaj też informacje o sposobie kontaktowania się z
tobą pocztą elektroniczną lub zwykłą.

  Jeśli dany program jest interaktywny, spraw, aby w
momencie wchodzenia w tryb interaktywny wyświetlał on
komunikat jak w poniższym przykładzie:

    Gnomovision wersja 69, Copyright C 19.. nazwisko

    Gnomovision wydawany jest ABSOLUTNIE BEZ ŻADNEJ
    GWARANCJI - w celu uzyskania dalszych szczegółów
    wpisz "show w". To jest wolne oprogramowanie i mile
    widziane jest dalsze rozpowszechnianie go przez
    ciebie na określonych warunkach - w celu uzyskania
    bliższych szczegółów wpisz "show c".

  Powyższe hipotetyczne polecenia "show w" i "show c"
winny powodować wyświetlenie odpowiednich części
Powszechnej Licencji Publicznej. Oczywiście możesz używać
innych poleceń niż "show w" i "show c"; mogą to być nawet
kliknięcia myszą lub pozycje menu - co tylko sobie uznasz
za stosowne.

  Powinieneś też poprosić swego pracodawcę (jeśli
pracujesz jako programista) czy też swoją szkołę (jeśli
jesteś uczniem), o podpisanie, w razie potrzeby,
"Rezygnacji z praw autorskich" do programu. Poniżej
podajemy przykład (zmień nazwy/nazwiska):

    My, firma Jojodyne Sp. z o.o. niniejszym zrzekamy
    się i rezygnujemy z wszelkich interesów prawnych w
    zakresie praw autorskich do programu "Gnomovision"
    (który realizuje następujące funkcje...), napisanego
    przez p.Jana Kowalskiego.

    Podpis: /-/ Gniewosław Wielkoważny

    Gniewosław Wielkoważny, Prezes...itp

  Powszechna Licencja Publiczna nie zezwala na włączanie
twego programu do programów prawnie zastrzeżonych. Jeśli
twój program jest biblioteką podprogramów, możesz
rozważyć, czy nie będzie korzystniej zezwolić na
powiązanie prawnie zastrzeżonych aplikacji z biblioteką.
Jeśli chciałbyś właśnie tego dokonać, zamiast niniejszej
Licencji zastosuj Powszechną Licencję Publiczną GNU dla
Bibliotek.

[QueryBox]
Okna zapytania

W oknach dialogowych użyj kursorów lub naciśnij
podświetloną literę aby wybrać opcję. Możesz też kliknąć
myszą na odpowiednim przycisku.

[How to use help]
Jak korzystać z pomocy

Do obsługi przeglądarki pomocy możesz użyć kursorów lub
myszy. Naciśnij strzałkę w dół aby przejść do
następnej pozycji lub przewinąć ekran w dół. Naciśnij
strzałkę w górę aby przejść do poprzedniej pozycji lub
przewinąć ekran w górę. Naciśnij strzałkę w prawo aby
podążyć za zaznaczonym odnośnikiem. Naciśnij strzałkę w
lewo aby powrócić do poprzedniego odwiedzonego węzła w
historii.

Jeśli twój terminal nie obsługuje klawiszy kursorów,
możesz użyć spacji aby przewinąć do przodu i klawisza
b aby przewinąć do tyłu. Użyj TAB aby przejść do
następnej pozycji i ENTER aby odwiedzić zaznaczony
odnośnik. Klawisz l wraca do poprzedniego odwiedzonego
węzła w historii. Naciśnij ESC aby wyjść z
przeglądarki pomocy.

Lewy przycisk myszy uaktywnia odnośnik lub przewija ekran.
Prawy wraca do poprzedniego węzła w historii.

Pełna lista klawiszy przeglądarki pomocy:

Podstawowe klawisze ruchuGeneral Movement Keys także
działają.

tab           Następna pozycja.
M-tab         Poprzednia pozycja.
dół           Następna pozycja lub przewiń ekran w dół.
góra          Poprzednia pozycja lub przewiń w górę.
prawo, enter  Uaktywnia odnośnik.
lewo, l       Poprzedni węzeł w historii.
F1            Pomoc dla przeglądarki pomocy.
n             Następny węzeł.
p             Poprzedni węzeł.
c             Przejście do Spisu treści.
F10, esc      Wyjście z przeglądarki pomocy.

Local variables:
fill-column: 58
end:
